Грипп: ничек сакланырга һәм өзлегүләрдән ничек котылырга?

Грипп нәрсә ул?

Грипп – вирус китереп чыгарган кискен йогышлы авыру. Ул күп кенә өзлегүләр үсеше һәм үлем куркынычы белән куркыныч.

Ничек тарала?

• һава-тамчы юлы белән (йөткергәндә, төчкергәндә, сөйләшкәндә);
• һава-тузан юлы белән (вирус булган сыеклык/тузан кисәкчәләре булган һава аша);
• контакт-көнкүреш юлы белән (авыру кеше белән тыгыз контактта һәм йогышлы көнкүреш әйберләре белән контактта).

Грипп ничек бара?

Инкубация чоры якынча 2 тәүлек. Авыру кискен башлана, симптомнар барлыкка килә: температура 38,5–40°Ска кадәр күтәрелә; баш, тамак һәм мускуллар авыртуы; томау яки борын томалануы; йөткерү.

Югары температура һәм интоксикациянең башка билгеләре, кагыйдә буларак, 5 көнгә кадәр саклана. Әгәр температура 5 көннән соң төшмәсә, бактериаль өзлегүләр булуы ихтимал. Катараль күренешләр бераз озаграк – 7–10 көнгә кадәр дәвам итә. Алар югалганнан соң авыру терелгән дип санала, әмма тагын 2–3 атна дәвамында авыруның кайбер симптомнары  күзәтелергә мөмкин: хәлсезлек, аруланучанлык, баш авыртуы, йокысызлык.

Грипп белән авырганда табибны чакыру мәҗбүри. Белгечкә мөрәҗәгать итмичә аны дәвалау куркыныч – өзлегүләр барлыкка килүне үткәреп җибәрү куркынычы бар. Ә нык авырганда үз вакытында профессиональ медицина ярдәме кирәк, кайчак бу тормышны саклап калу мәсьәләсе.

Өзлегүләрне күрсәтә торган симптомнар

• температура 40°Cтан югары;
• югары температура 5 көннән артык саклану;
• гади авырту дарулар белән бетмәгән көчле баш авыртуы;
• тын кысылу;
• геморрагик тимгел барлыкка килү.

Грипптан соң өзлегүләр

1. Үзәк нерв системасының инфекцион зарарлануы.
2.  Отит, евстахиит (колак авыртуы, ишетү начарлану).
3. Ангина (йотканда тамак авырту).
4. Ларинготрахеит (тавыш карлыгу, буылу өянәге).
5. Миокардит (йөрәк авырту).
6. Гайморит, синусит (борын томалануы, борыннан агу, баш авыртуы).
7. Бронхит, пневмония (көчле йөткерү, сулыш кысылу).
8. Миозит (мускуллар авыртуы).
9. Пиелонефрит (бил өлкәсендә авырту).

Югары риск төркемнәре

Грипп авыруының уңайсыз нәтиҗәләре үсешенең югары риск төркемнәренә керәләр:

• 0–6 яшьлек балалар;
• 60 яшьтән өлкәнрәк кешеләр;
• яшенә карамастан хроник соматик авырулары булганнар.

Грипп йогуның югары риск төркемнәренә керәләр:

• мәктәп һәм урта махсус уку йортлары укучылары;
• дәвалау учреждениеләренең медицина персоналы;
• транспорт, уку йортлары һәм хезмәт күрсәтү өлкәсе хезмәткәрләре;
• хәрби бүлекчәләр, казармалар.

Аерым риск төркеме – йөкле хатын-кызлар, бигрәк тә  икенче һәм өченче триместрында. Хәзерге хәлне анализлау күрсәткәнчә, грипп диагнозы куелган сәламәт йөкле хатын-кызларның күп өлеше авыруның авыр барышы һәм авыр өзлегүләр аркасында госпитализациягә мохтаҗ.

Әгәр авырсагыз, нәрсә эшләргә?

• Авыруны аяк өстендә үткәрмәгез.
• Өйдә калыгыз һәм табибны өйгә чакырыгыз.
• Табиб билгеләгән даруларны кабул итегез һәм табиб киңәшләрен үтәгез.
• Тулысынча терелгәнче өйдән чыкмагыз, үзизоляция режимын саклагыз.
• Төчкергәндә һәм йөткергәндә бер тапкыр кулланыла торган кулъяулык яки салфетка кулланыгыз, аларны шундук ташлагыз.
• Дезинфекция чаралары белән дымлы җыештыру үткәрегез.
• Бүлмәне ешрак җилләтегез.
• Сәламәт кешеләр белән контактта битлек киегез, аны һәр 2 сәгать саен алыштырыгыз.

Валерия Феоктистова, Яшел Үзән медицина профилактикасы үзәге табибы