Яшел Үзән районында туберкулезның 39 яңа очрагы теркәлгән

Фото: Чулпан Гыйсмәтуллина, «ЯҮ»

Әйе! Без туберкулезны җиңә алабыз!

Шундый исем астында 24 мартта Бөтендөнья туберкулезга каршы көрәш көне билгеләп үтелә.

Бүген, XXI гасырда, туберкулез яңадан баш күтәрә. Ул беркая да югалмады, бары тик яшәү урынын гына алыштырды. Чәчәк атучы Көнбатыш илләреннән ул Азия, Африка һәм Латин Америкасының үсеп килүче дәүләтләренә күчте. Анда тормыш дәрәҗәсе түбән, халык тыгыз яши, медицина начар — бу туберкулез өчен идеаль шартлар. Кох таякчыгы ел саен ике миллионга кадәр кеше гомерен өзә, бу аны дөньядагы иң куркыныч йогышлы авыруларның берсенә әйләндерә. Туберкулез бигрәк тә иммунитеты көчсез кешеләргә аяусыз: ул ВИЧ-инфекциялеләр тормышы өчен төп куркыныч булып тора.

Бөтендөнья сәламәтлек саклау оешмасының 2025 елга туберкулез турында глобаль докладына караганда, беренче сигезлеккә (дөньяда авыручыларның 67%ы) Һиндстан (25%), Индонезия (10%), Филиппин (6,8%), Кытай (6,5%), Пакистан (6,3%), Нигерия (4,8%), Конго Демократик Республикасы (3,9%) һәм Бангладеш (3,6%) кергән.

Туберкулезның төп таралу юлы — һава-тамчылы. Авыру кеше ютәлләгәндә, төчкергәндә, сөйләшкәндә вак тамчылар эчендә авыруны тышкы мохиткә чыгара. Микобактерияләрнең куркынычы шунда: алар тышкы мохиттә бик чыдам. +90 °C ка кадәр җылытуга, −260 °C ка кадәр суытуга түзәләр, кислоталар, селтеләр һәм гадәти дезинфекцияләү чаралары составындагы спиртлар тәэсирендә үлмиләр, әйберләр өслегендә озак вакыт яшәү сәләтен саклыйлар. Мәсәлән, микобактерияләр селәгәй яки какырык тамчылары белән китап битләренә эләксә, алар 3 айга кадәр актив булып кала ала.

Ләкин кешенең иммунитеты никадәр көчле булса, авырып китмәү мөмкинлеге шулкадәр югары. Һәм белергә кирәк: бүгенге көндә туберкулез дәвалана, аны никадәр  иртәрәк ачыкласаң, дәвалау да уңышлырак була.

Үзеңне һәм якыннарыңны ничек сакларга?

• Елына бер тапкыр флюорография узыгыз. Бу — авыруны иртә стадиядә ачыклауның тиз һәм авыртусыз ысулы.
• Иммунитетны ныгытыгыз. Дөрес туклану, спорт, саф һава, йокы — сезнең иң яхшы дусларыгыз.
• Стресслардан сакланыгыз. Алар иммунитетны көчсезләндерә.
• Әгәр туберкулез белән авыручы кеше белән аралашкан булсагыз, профилактик дәвалау өчен мәҗбүри рәвештә табибка мөрәҗәгать итегез.

Бушлай флюорография тикшерүе үтәргә чакырабыз!

Бөтендөнья туберкулезга каршы көрәш көне кысаларында Яшел Үзән  туберкулезга каршы диспансер барлык теләүчеләрне бушлай флюорография үтәргә чакыра.

Үзегез белән паспорт һәм СНИЛС булырга тиеш.

Күчмә флюорография аппараты  27 мартта сәгать 9.00 дән 13.00 гә кадәр Үзәк колхоз базары районында (төп керү юлы янында) урнашачак.

Зеленодольск туберкулезга каршы диспансер

ТУБЕРКУЛЕЗ: ФАКТЛАР

Еллык авыручылар саны — 10 млн кеше, үлем очраклары — 1,2 млн кеше. Тагын якынча 208 мең кеше туберкулез белән ВИЧ-инфекция кушылуыннан үлә.

Дөньяда туберкулез белән зарарланганнарның 6,1% ы — ВИЧ-инфекцияле кешеләр. ВИЧ-инфекцияле кешеләрдә туберкулез үсеше куркынычы 20–40 тапкыр югарырак.

Бөтендөнья сәламәтлек саклау оешмасы мәгълүматлары буенча: 2023 елда туберкулез планетадагы иң куркыныч инфекция статусын кире кайтарды. COVID-19дан  шул елда 400 мең кеше үлгән булса, туберкулез 1,25 млн кеше гомерен өзде.

2025 елга глобаль доклад буенча, авыручыларның яртысыннан күбрәге (67%) 8 илдә тупланган:
Һиндстан (25%), Индонезия (10%), Филиппин (6,8%), Кытай (6,5%), Пакистан (6,3%), Нигерия (4,8%), Конго Демократик Республикасы (3,9%), Бангладеш (3,6%).

Россия 2021 елда гына туберкулез таралу буенча иң начар 30 ил исемлегеннән чыкты.

Мигрантлар арасында туберкулезны ачыклау дәрәҗәсе Татарстан халкына караганда 2,6 тапкыр югары.

Татарстан Республикасында 2025 елда 654 кешегә туберкулез диагнозы куелган (беренче тапкыр ачыкланган).

Яшел Үзән районында туберкулезның 39 яңа очрагы теркәлгән.

Шуларның:

• 29 — ир-атлар,
• 9 — хатын-кызлар,
• 1 — үсмерләр.

Яңа ачыкланган очракларның 20,5% ы — ВИЧ-инфекцияле кешеләр.

Татарстанда 2025 елда 18 яшькә кадәрге 24 бала туберкулез белән авырган. Ике балада — ачык формасы.

Туберкулез — үпкә авыруы гына түгел: микобактерияләр шулай ук бүлеп чыгару системасын, сөякләрне, бөерләрне, эчәклекне һәм башка органнарны зарарлый.

Туберкулезның актив формасы белән авыручы бер кеше 15 кешегә кадәр йоктыра ала!

Үпкә туберкулезын иртә ачыклауның төп ысулы — флюорография.

Заманчарак нур диагностикасы ысулы — компьютер томографиясе (КТ).

Туберкулез — хөкем түгел! Бу авыруны профилактикаларга һәм дәваларга мөмкин.

Материалны Яшел Үзән туберкулезга каршы диспансер хезмәткәре Фәридә Гончарова әзерләде