Бавырны ничек сакларга?

Фото: ясалма интеллект

Бавыр – безнең гәүдәнең иң мөһим һәм күп функцияле әгъзаларыннан берсе. Аны еш кына «организмның биохимия заводы» дип атыйлар, чөнки ул йөзләгән бурычны башкара – аларсыз тормыш мөмкин түгел. Бавыр канны фильтрлый, ашказаны эшчәнлеген көйли, азыкны эшкәртә, витаминнар туплый, агулы матдәләрне зарарсызландыра. Ләкин бу «тын хезмәтче» күп очракта үзенең авыртуын сиздермичә генә эшләвен дәвам итә, шуңа күрә аның сәламәтлегенә игътибар итү бик мөһим.

Бавыр авыруларының төп сәбәпләре – вируслы инфекцияләр (гепатит В һәм С), спиртлы эчемлекләр куллану, матдәләр алмашы бозылу. Әмма иң куркынычы – башлангыч стадиядә бу авырулар сиздермичә үтә. Шуңа күрә аларны вакытында ачыклау һәм кисәтү – һәркемнең үз кулында.

Нәрсә зыян китерә?

1. Спиртлы эчемлекләр һәм дөрес тукланмау. Майлы ашамлыклар, фастфуд, артык шикәр – бавырга авыр йөкләнеш сала.
2. Гепатит В һәм С вируслары. Алар озак вакыт симптомсыз гына яши, ә ахырда цирроз яки яман шешкә китерә ала.
3. Дарулар белән чиктән тыш мавыгу. Рецептсыз кабул ителгән дарулар, аеруча авыртуны басучылар, бавыр күзәнәкләренә зыян сала.
4. Артык авырлык һәм утырып эшләү. Бу хәлләр майлы бавыр авыруына (стеатоз) китерә.

Ничек сакларга?

• Туклануны җайлагыз. Рационда күбрәк яшелчә, җимеш, бөртекле азыклар булсын.
• Спирт эчемлекләрне чикләгез, иң яхшысы – тулысынча баш тартыгыз.
• Гепатит Вга каршы вакцина ясатыгыз (бу – иң ышанычлы саклау чарасы).
• Елына бер мәртәбә канның биохимик тикшерүен һәм УЗИ үткәрегез. Бу патологияне иртә стадиядә ачыкларга ярдәм итә.
• Даруларны тик табиб күзәтүе астында кабул итегез.
• Физик активлыкны гадәткә әверелдерегез – хәтта көнлек 30 минутлык йөрү дә файдалы.
• Авырлыкны күзәтегез – артык килограммнар бавыр өчен зур куркыныч.

Әгәр түбәндәге билгеләр сизелсә: уң як кабырга астында авырлык яки авырту, авызда ачы тәм булса, тире яки күз агы саргайса, сәбәпсез тиз арылса – кичектермичә табибка мөрәҗәгать итегез!

Наталья Ермолаева,

Яшел Үзән медицина профилактикасы үзәге социологы