Бу атналык кысаларында без балалар сәламәтлегенең нигезләре турында уйланырга, әти-әниләргә һәм барлык кызыксынган кешеләргә файдалы киңәшләр бирергә телибез.
Бала сәламәтлеге — авыруларның булмавы гына түгел, ә без аның тормышының беренче көннәреннән салган нигез. Хәзерге дөньяда, гаджетлар һәм ашыгыч ашау гадәткә әйләнгәндә, әти-әниләр балаларына дөрес гадәтләр өйрәтү өчен күп көч салырга тиеш. Әмма нәкъ менә шул көндәлек вакытлы нәрсәләрдән баланың ничек үсүе бәйле.
Туклану — нигез
Сәламәт яшәү рәвешенең нигезе туклануда. Барысы да тәлинкәдән башлана. Тигезләнгән рацион — диета түгел, ә үсүче организм өчен ягулык. Алтын кагыйдә гади:
- ярты өлешен яшелчәләр,
- дүрттән бер өлешен катлаулы углеводлар (ярмалар, бөтен орлыклы икмәк),
- калганын сыйфатлы аксым (ит, балык, кузаклылар) алырга тиеш.
Боларга сөт продуктларын һәм җимешләрне өстәгез — сез энергиянең идеаль формуласын алырсыз. Баланы яшьтән мондый ризыкка өйрәтү мөһим, «ашыгыч аралап ашау» гадәткә әверелмәсен өчен.
Хәрәкәт — тормыш
Билгеле булганча, хәрәкәт — тормыш. Бала өчен активлык — табигый халәт. Паркларда шәһәр төтененнән еракта йөрүләр һәм даими шөгыльләнүләр — бу «парны чыгару» ысулы гына түгел. Бу ныклы скелет, дөрес төз буй, сәламәт йөрәк формалаштыру. Физик активлык турыдан-туры ми үсеше белән бәйле: бала күбрәк хәрәкәт иткән саен, аның сизү органнары һәм эмоциональ өлкәсе яхшырак эшли. Яшүсмерләргә спорт энергияне иҗатка юнәлтә.
Гомумән, балалар һәм яшүсмерләр өчен көн саен 60 минут уртача аэроб физик активлык тәкъдим ителә.
Баланс һәм гадәтләр
Хәзерге балалар мәгълүмат белән артык йөкләнгәнгә күрә аз хәрәкәтле тормыш алып баралар. Интеллектуаль йөкләнеш һәм ял арасында тигезлек саклау мөһим. «Цифрлы әсирлектән» баш тарту һәм коры ашау гадәтен бетерү — бу әти-әниләр балалары белән бергә ясарга тиешле аңлы сайлау. Табигатькә бергәләп чыгу яки ял көннәрендә актив уеннар — балага реаль дөнья виртуальдән күпкә кызыклырак икәнен күрсәтүнең иң яхшы ысулы.
Өй атмосферасы — сәламәтлекнең нигезе
Ә инде иң мөһим аспект — өйдәге атмосфера. Балалар әти-әниләренең стрессына һәм тискәре эмоцияләренә бик сизгер. Гаиләдәге даими киеренкелек баланың иммунитетына начар экологиягә караганда көчлерәк тәэсир итә. Бәхетле бала — тыныч бала. Өйдә хуплау һәм мәхәббәт хөкем сөргәндә, баланың гормональ фоны нормальләшә, ә организм тышкы куркынычларга чыдамрак була.
Медицина тикшерүләре — иртә кисәтү
Әлбәттә, медицинаны да онытырга ярамый. Регуляр профилактик тикшерүләр — бу формальлек түгел, ә проблеманы башлангыч стадиядә «тоту» ысулы, анда ул җиңел һәм тиз хәл ителә.
Йомгаклау
Ниһаять, сәламәт яшәү рәвеше — каты тыелулар гынар түгел, ә бөтен гаиләнең тормыш рәвеше. Без балаларны гына үстермибез, без бөтен буынның киләчәген формалаштырабыз. Һәм бу эшне үзегезгә һәм якыннарыгызга мәхәббәттән башларга кирәк, сәламәт, актив һәм бәхетле буласы килгән мохит булдырып.
Наталья Ермолаева,
Яшел Үзән медицина профилактикасы үзәге социологы
Нет комментариев