4 апрель — Бөтендөнья С витамины көне

Фото: ясалма интеллект

• көчле антиоксидант булып тора һәм күзәнәкләрнең картаюы нәтиҗәсендә һәм тышкы факторлар (тирә-як мөхитның пычрануы, тәмәке тарту, кояш нуры һәм башкалар) тәэсирендә барлыкка килүче организм өчен зарарлы матдәләр — ирекле радикалларны нейтральләштерүдә катнаша;
• тимернең, аеруча үсемлек чыгышлы азык (яшелчә, җимеш, бөртекле һәм кузаклы культуралар һ.б.) белән керүче тимернең үзләштерелүенә ярдәм итә;
• организмның бактериаль һәм вируслы инфекцияләрдән иммун саклануында катнаша;
• яраларның төзәлүенә ярдәм итә;
• арыганны киметергә ярдәм итә һәм нерв системасының нормаль эшләвенә булыша;
• Е витаминының торгызылуында һәм коллаген — тирене, сөякләрне, кан тамырларын, кимерчәкләрне, тешләрне һәм аңкауны саклаучы матдәнең барлыкка килүендә катнаша.

С витамины кеше организмында синтезланмый һәм анда тупланмый, шуңа күрә көндәлек рационга яшелчә һәм җимешләрне кертеп, сәламәт туклану режимын сакларга кирәк.

Өлкән кешегә көненә 90 мг чамасы С витамины кирәк, балаларга — яшенә карап 30дан 90 мг га кадәр.

С витамины артыграк кирәк:

• тәмәке тарту белән бәйле оксидатив стрессны компенсацияләү өчен тәмәке тартучыларга;
• сәламәтлеге какшаган кешеләргә (сынулар, инфекцияләр, яман шеш);
• интенсив физик йөкләнешләр вакытында спортчыларга.

Моны истә тоту мөһим:

• С витаминының төп чыганагы булып үсемлек продуктлары тора: итчел үлән, борыч, кара карлыган, петрушка, укроп, брюссель кәбестәсе, ак кәбестә яки төсле кәбестә; бәрәңге, помидор, алма, ананас, цитруслылар. Кабак һәм кыяр составында витамин Сның үзләштерелүенә комачаулаган аерым фермент — аскорбатоксидаза бар, ә җылылык эшкәртү (мәсәлән, пешерү) бу ферментны инактивацияли;
• С витамины югары температурада таркала; кислород кергәндә С витаминының югалуы, әзерлек кислородсыз әзерләнгән (мультиваркада) очракка караганда ике тапкырга күбрәк;
• Продукт никадәр озак пешсә, витамин югалуы шулкадәр күбрәк була, шуңа күрә продуктларны инде кайнап торган суга салырга кирәк;
• Щелочта С витамины кислоталы мөхиткә караганда тизрәк җимерелә. Яшелчәләр пешкәндә бераз серкә өстәгез. С витамины салкын тозлау һәм маринадлау вакытында шактый яхшы саклана.
• Әзерләү вакытында тимер яки бакыр савыт-саба кулланмаска тырышыгыз. Металл савыт-саба С витаминының җимерелүенә ярдәм итә.

С витамины нормасын алуның иң яхшы һәм ышанычлы ысулы — яшелчә һәм җимешләрне ашау!

«СӘЛАМӘТ ТУКЛАНУ» (https://здоровое-питание.рф) сайты материаллары буенча