ВИЧ диагнозы расланса: нишләргә? Яшел Үзән табибы киңәшләре

Фото: Чулпан Гыйсмәтуллина, «ЯҮ»

17 май – Бөтендөнья СПИДтан үлгәннәрне искә алу көне

Ел саен май аеның өченче якшәмбесендә бөтен дөньяда ВИЧ/СПИД эпидемиясе корбаннарын искә алалар. 2026 елда бу кайгылы һәм шул ук вакытта аңлау өчен мөһим дата 17 майга туры килде.

Төп максаты – кайгыру түгел, ә гамәлләр кылу. Бу дата сезнең өчен үзегез турында кайгыртырга карар кылган көн булсын.

Тарихы

Беренче тапкыр кешеләр СПИДтан үлүчеләрне искә алыр өчен урамнарга 1983 елда Американың Сан-Франциско шәһәрендә чыккан. Ул вакытта авыру яңа көч ала, ә диагноз шиксез үлем хөкеме кебек яңгырый. 1991 елда рәссам Фрэнк Мур кызыл тасманы уйлап таба, бүген аны дөньяның 75тән артык илендә миллионлаган кеше киеменә кадап йөри. 2026 елда Искә алу көне 43нче тапкыр уза һәм ул проблема хәл ителмәгәнлеге турында искәртү булып хезмәт итә.

Медицина уңышларына карамастан, эпидемия гомерләрне өзүен дәвам итә. Эпидемия башланганнан бирле 44 миллионнан артык кеше ВИЧ-инфекция белән бәйле авырулардан үлгән.

Татарстан Республикасында

Татарстан Республикасында исәптә 15907 ВИЧ-инфекцияле кеше тора, шуларның 85е - балалар һәм 40ы - 18 яшькә кадәрге үсмерләр. Беренче тапкыр ачыкланганнар арасында 56,8%ы – 35-49 яшьлекләр, нигездә җенси юл белән йога (91,7%).

Бу – һәркемнең үзенең һәм якыннарының сәламәтлеге турында уйлавына сәбәп.

1. Бу хөкем түгел

Бүгенге көндә, заманча медицина һәм антиретровирус терапия (АРТ) казанышлары аркасында, ВИЧ+ статуслы кешеләр башка кешеләр кебек озак һәм сыйфатлы яши. Төп шарт – вакытында дәвалануны башлау һәм табиб тәкъдимнәрен үтәү. Терапия кабул итүче кешеләр укыйлар, эшлиләр, гаилә коралар һәм сәламәт балалар таба. Россиядә гражданнар өчен дәвалану бушлай.

2. ВИЧ күренми, ләкин ул янәшә

ВИЧ-инфекция озак еллар дәвамында бөтенләй симптомсыз уза ала. Сез вирусның булуын кешенең тышкы билгеләре, халәте яки тәртибе буенча билгели алмыйсыз. Шуңа күрә үз статусыгызны белүнең бердәнбер ысулы – тест тапшыру. Елына бер тапкыр үзегезнең партнерыгыз белән бергә анализ тапшырырга киңәш ителә.

3. Кайчан тест тапшыру мәҗбүри?

Сезнең презервативсыз ким дигәндә бер тапкыр җенси контактыгыз булса

Сез инъекцион наркотиклар кулланган яки кулланасыз

Сез балага узарга һәм гаилә корырга планлаштырасыз

4. Нәрсә имин һәм нәрсә куркыныч?

Имин: кочаклашу, үбешү, дуслашу, уртак савыт-саба һәм сөлгеләр куллану, спорт белән шөгыльләнү, бассейнда йөзү, бергә уку һәм эшләү. Көнкүрештә һәм бөҗәкләр тешләве аша ВИЧ таралмый.

Куркыныч: презервативсыз җенси контактлар, уртак энә һәм шприцлар куллану, медицина инструментларын кабат куллану.

Диагноз расланса: нишләргә?

Уңай статусны белү – стресс, ләкин бу тормышның ахыры түгел.

Сезнең гамәлләр:

Табиб-инфекционистка яки табиб-эпидемиологка мөрәҗәгать итү.

Аның тәкъдимнәрен үтәү.

Антиретровирус терапия кабул итүне башлау (РФдә  – бушлай).

Бу адымнар сезгә сәламәтлек, эшкә сәләтлелекне сакларга, вирусны башкаларга, шул исәптән киләчәк балаларыгызга да таратмаска мөмкинлек бирәчәк.

Һәр кеше – үз сәламәтлеген саклауның төп звеносы

Сез генә үзегезне саклый һәм башкаларны саклап кала аласыз, үзегезгә җаваплы мөнәсәбәт формалаштырып, бу культураны үсеп килүче буынга тапшырыгыз.

Яшел Үзән шәһәрендә кайда тикшеренү үтәргә?

ВИЧ-инфекциягә бушлай тикшеренү яшәү урыны буенча поликлиникада, яисә Ситилаб, Гемотест, KDL клиникаларында була.

Валерия Феоктистова,

Яшел Үзән медицина профилактикасы үзәге табибы.