«Мәҗбүр итәргә түгел, ишетергә кирәк»: Иман, гаилә һәм бала тәрбиясе турында имам-хатыйб Илдар хәзрәт Гатауллин белән ихлас әңгәмә

Фото: Рәзилә Хәйретдинова, «ЯҮ»

Бүген Зеленодольск районы мөселманнарын иң нык нәрсә борчый: иман мәсьәләләреме, гаиләме, балалар тәрбиясеме, әллә гореф-гадәтләрне саклаумы?

– Минемчә, барысы да. Чөнки һәр кеше үз тормышының төрле чорын яши һәм шуңа карап аны төрле сораулар борчый. Кемнедер – иман, икенчесен – гаилә, өченче берәүне – бала тәрбиясе, дүртенчесен – гореф-гадәтләрне саклау.

Пәйгамбәребез Мөхәммәд (с.г.в.) болай дигән: «Иманның җитмештән артык тармагы бар. Иң олысы – «Аллаһтан башка илаһ юк» дип әйтү, иң кечесе – кешеләргә комачаулаучы нәрсәне юлдан алып ташлау. Оятлылык та – иманның бер тармагы».

Бу шуны күрсәтә: ислам кешенең тормышын аерым өлешләргә бүлми. Иман да, гаилә дә, балалар да, традицияләр дә – барысы да берберсе белән бәйле.

Ислам күзлегеннән караганда, ир нинди булырга тиеш? Ул бары тик гаилә башлыгымы, әллә иң элек саклаучы һәм тормыш иптәшеме?

– Җавабымны Коръән сүзләре белән башлыйсым килә: «Ирләр хатын-кызлар өстеннән җаваплы...» («ӘнНиса», 34).

Бу аятьтән аңлашылганча, ирнең гаилә башлыгы булуы – өстенлек түгел, ә җаваплылык. Димәк, ул гаиләсен тәэмин итәргә, йорт-җир булдырырга, гадел, шәфкатьле, киң күңелле, яклаучы һәм терәк булырга тиеш. Әгәр ир белән хатын үз хокукларын һәм бурычларын үтәсә, күп кенә гаилә проблемалары үзеннәнүзе юкка чыга. Гармония – һәркем үз урынында намус белән хезмәт иткәндә генә туа.

Замана проблемасы шунда ки, кешеләр ешрак кулланучыларга әйләнә, барыннан да элек үзләре турында уйлый. Ә бу дисбаланска китерә. Шуңа күрә ир-атларга да, хатынкызларга да исламда ир белән хатынның хокуклары һәм бурычлары темасын өйрәнергә киңәш итәм. Әгәр гаиләдә нидер җайга салынмаса, иң элек үзеңә карарга кирәк.

Бүген яшьләр җавапларны мәчеттән түгел, интернеттан эзли. Бу традицион ислам өчен сынаумы, әллә мөмкинлекме?

– Интернет – ул корал. Аны ничек куллануыбызга карап, нәтиҗәсе дә төрле була. Ут кебек, мәсәлән. Ул җылыта да, ризык пешерә дә ала, ләкин саксыз куллансаң, йортны да яндырырга мөмкин.

Интернет белән дә шулай. Яшьләрнең анда җавап эзләве табигый. Ләкин монда бер кагыйдә бар: «Ышан, ләкин тикшер».

Чөнки интернетта файдалы белем генә түгел, ә ялгыш юлга илтүче агымнар, секталар, матур сүз белән күңелләрне әсир итәргә тырышучылар да бар.

Шуңа күрә җирле имамнарның, рухи остазларның роле бүген аеруча мөһим.

Мөселман гаиләсендә бәхәсләр булырга мөмкинме?

– Әлбәттә. Ир белән хатынкызның табигате төрле – фикерләү, тәрбия, психология, хәтта хисләр дә аерыла. Моннан тыш, кеше үзе дә камил түгел – ялгыша.

Ләкин ислам гаиләдә тынычлык саклау кагыйдәләрен бирә. Коръәндә әйтелә: «Ул сезгә парны, алар янында тынычлык табу өчен, үзегездән яратты, арагызга мәхәббәт һәм рәхимлелек урнаштырды».

Менә бу нигез булып тора. Гаилә – тынычлык урыны булырга тиеш. Әгәр ул юк икән, сәбәбен иң элек үзебездән эзләргә кирәк.

Гаилә тормышы – ул хезмәт. Һәм һәркем түбәндәгене истә тотарга тиеш: безгә кайчан да булса, гаиләбездә үзебезнең бәхет чыганагы яки бәхетсезлек сәбәбе булуыбыз өчен җавап тотарга туры киләчәк.

(Кыскартып урнаштырылды)

Язманы тулаем газетабызның №20 (29.05.2026) санында укырга мөмкин.