Дини гаиләдә балаларны ничек дөрес тәрбияләргә

— Иман балалар өчен бурыч яки тыюлар җыелмасы булып кабул ителмәсен, ә тормышларының аңлы рәвештә сайланган өлешенә әйләнсен өчен нәрсә эшләргә кирәк?

— Сүземне хәдистән башлыйсым килә:

«Ата-ананың баласына бирә алган иң яхшы бүләге — яхшы тәрбия».

Иң мөһиме — безнең чынлыкта нәрсәгә омтылуыбызны истә тоту.

Без баланың йолаларны һәм дини гамәлләрне генә үтәвен түгел, ә Аллаһны яратырга өйрәнүен һәм Аңа таянуын телибез. Исламда бу максатка тыюлар исемлеге аша түгел, ә кылган гамәл белән Аллаһның ризалыгы арасындагы бәйләнешне аңлату аша ирешергә кирәк. Куркуга түгел, ә мәхәббәткә басым ясарга.

Иң мөһиме — шәхси үрнәк. Балалар безнең сөйләгәннәребезгә караганда, гамәлләребезгә күбрәк игътибар итә. Әгәр ата-ана намазны «тиеш булганга гына» укый, ә көндәлек тормышта бөтенләй башкача эш итә икән, бала моны шунда ук сизә.

Аллаһ әйткән:

«Ий, иман китерүчеләр! Ни өчен үзегез эшләмәгән нәрсәне сөйлисез? Үзегез эшләмәгән нәрсәне сөйләвегез Аллаһ каршында зур нәфрәт уята!»

(«Әс-Сафф» сүрәсе, 2–3 нче аятьләр)

Балага әзер хөкемнәрне җиткерү генә түгел, ә аның белән сөйләшү дә кирәк. Иман турында ачыктан-ачык сөйләшергә мөмкин булырга тиеш. Әгәр бала уңайсыз сораулар бирсә («Ни өчен Аллаһ явызлыкка юл куя?», «Ни өчен тыюлар шулкадәр күп?»), бу аның фетнәче булуын аңлатмый. Киресенчә, ул — фикер йөртүче кеше. Мондый сораулар баланың динне механик рәвештә ятлап кына калмавын, ә аның турында җитди уйлануын күрсәтә. Ата-аналар мондый сораулардан читләшергә түгел, ә җавапларны бала белән бергә эзләргә тиеш.

Балага: «Намаз укы, чөнки шулай кирәк», — дип кенә әйтү җитми. Ул моның мәгънәсен аңларга тиеш: ни өчен Аллаһ моны әмер иткән һәм моның өчен нинди әҗер вәгъдә ителгән. Тәрбия фикер йөртүгә һәм хикмәтне аңлатуга нигезләнергә тиеш.

Мәҗбүр итүнең еш кына кире нәтиҗәгә китерүен истә тотарга кирәк.

Иман атнага берничә тапкыр үткәрелә торган аерым «дәрес» булырга тиеш түгел. Ул көндәлек тормышның бер өлешенә әйләнергә тиеш: ризык өчен Аллаһка шөкер итү, шатлыклы яки борчулы чакларда Аны искә алу, йоклар алдыннан бергәләп Коръән уку. Болар иманны бурыч итеп түгел, ә тормышның табигый өлеше итеп кабул итәргә ярдәм итә торган чын гамәлләр.

(Дәвамы бар)