Сәламәтлек өчен нәрсә зыянлырак?

Тәмәке: сәламәтлек өчен төп куркынычлар

Тәмәке тарту – кеше сәламәт­леге өчен иң куркыныч фактор­ларның берсе. Төтенендә 7000­нән артык химик матдә бар, шуларның 70тән артыгы канцерогеннар. Хәтта минималь тәмәке тарту да организмга зыян китерә.

Үпкә авырулары
Рак 
Тәмәке тарту үпкә рагының 85% очрагының сәбәбе булып тора, ул онкологиянең иң үлемле төрләренең берсе булып кала.

Үпкәнең хроник обструктив авыруы  (ХОБЛ) 
Тәмәке тарту сулыш юлларының хроник ялкынсынуына, бу исә аларның тараюына ките­рә. ХОБЛ – сулыш кысылу, даи­ми йөткерү һәм  тормыш сыйфа­тының сизелерлек начараюы белән характерлана.

Эмфизема
Альвеолаларның (газлар ал­ма­шы өчен җаваплы үпкә структураларының) деструк­циясе организмның кислород алу сәләтен киметә.

Йөрәк-кан тамырлары авырулары

Миокард инфаркты 
Никотин кан тамырларының тараюын китереп чыгара һәм тромблар барлыкка килү куркынычын арттыра, бу йөрәк өянәгенә китерергә мөмкин.

Инсульт 
Тәмәке тарту аркасында баш миенең кан тамырлары зарарлануы ишемик һәм геморрагик инсультка китерә.

Атеросклероз 
Тәмәке төтене кан тамырла­рының стеналарында бляшка­лар барлыкка китерә, бу исә аларның томалану куркынычын арттыра.

Онкология авырулары
Үпкә рагыннан тыш, тәмәке тартудан булырга мөмкин:

• үңәч яман шеше
• сидек куыгы яман шеше
• ашказаны яман шеше 
• тамак яман шеше.

Репродуктив проблемалар
Ир-атларда: фертильлекнең кимүе, эректиль функциянең бозылуы. 
Хатын-кызларда: овариаль резерв кимү, бала төшү, вакытыннан алда бала табу, авырлыгы түбән булган балалар туу.

Алкоголь: 
Алкоголь организмга нерв сис­темасы депрессанты буларак тәэсир итә. Әмма даими куллан­ганда ул күп санлы авыруларга сәбәп була.

Бавыр авырулары 
Бавырның майлы дистрофиясе
Алкоголь бавыр күзәнәкләрендә май туплануга китерә, бу аның эшен боза. 

Алкогольле гепатит
Авырту, сарылык һәм хәлсезлек белән бергә бавыр ялкынсынуы.
 
Бавыр циррозы 
Бавырның функцияләрен югалтып, кире кайтарылмаслык зарарлануы. Цирроз үлем куркынычын арттыра.

Йөрәк-кан тамырлары авырулары 
Гипертония: алкоголь куллану кан басымын күтәрә. 
Кардиомиопатия: йөрәк мускулының кан җибәрү сәләтен какшата.
Инсульт:  куркынычы аеруча зур.

Онкология авырулары
Алкоголь үсеш ихтималын арттыра: 

• бавыр яман шеше 
• күкрәк рагы 
• авыз куышлыгы һәм тамак рагы 
• үңәч рагы.

Неврологик авырулар

Алкоголь деменциясе
Алкогольне даими рәвештә артык куллану нейроннарны зарарлауга китерә, когнитив тайпылышлар китереп чыгара. 
Инсультлар
Артык куллану ишемик һәм геморрагик инсультлар кур­кынычын арттыра. 

Психик тайпылышлар
Депрессия, борчылу һәм алкогольгә бәйлелек.
Кайсысы куркынычрак: алкогольме, әллә тәмәке тартумы?

Статистика
Тәмәке тарту: ел саен бөтен дөньяда 8 миллионга якын үлемгә китерә. 
Алкоголь: ел саен 3 миллионга якын кешенең  гомерен өзә.

Сәламәтлек өчен куркынычлар
Тәмәке тарту ешрак рак һәм үпкәләрнең хроник авыруларын китереп чыгара.
Алкоголь бавырга, йөрәккә һәм мигә ныграк тәэсир итә.

Деменция һәм когнитив тайпылышлар куркынычы
Алкоголь: алкоголь деменциясе һәм нейропатия еш кына хроник чиктән тыш куллану нәтиҗәсе булып тора. 
Тәмәке тарту: Альцгеймер авыруы һәм деменциянең башка формалары куркынычы арта.

Куркынычларны ничек киметергә?

Тәмәке тартудан баш тарту 

• Тәмәкенең теләсә нинди дозасы зарарлы.
• Никотин-алмаштыру терапиясе кулланыгыз яки белгечкә мөрәҗәгать итегез.

Алкогольне чикләү

• Тәкъдим ителгән нормаларны арттырмагыз.
•  Атнага алкогольдән тулысынча баш тарту көннәрен кертегез.

Профилактика 

•  Даими медицина тикшерүләре. 
•  Баланслы туклану. 
•  Физик активлык.

Йомгаклау
Алкоголь дә, тәмәке тарту да сәламәтлеккә җимергеч йогынты ясый.
Тәмәке тарту әкрен, ләкин системалы рәвештә үтерә, рак, йөрәк-кан тамырлары һәм үпкә авырулары куркынычын арттыра.
Алкоголь нерв системасына, бавырга, йөрәккә һәм башка органнарга зыян китерә.

Сәламәтлек өчен иң яхшысы – тәмәке тартудан һәм алко­гольдән тулысынча баш тарту.

Фото: ясалма интеллект программасыннан алынды