Гыйнвар ае өчен сезонлы ризыклар: организмга көч бирик

Фото: ясалма интеллект

Көн озынлыгы әкренләп артса да, бу әле нык сизелми. Кыш айларында күпләр үзләрен сүлпәнрәк хис итә: йокыга тарту көчәя, активлык кими, гадәти эшләр дә күбрәк вакыт таләп итә. Бу табигый хәл. Үзеңне ашыктырырга түгел, ә дөрес һәм тулы кыйммәтле туклану ярдәмендә сәламәтлекне сакларга кирәк.

Кышкы табынның иң кыйммәтле ризыкларының берсе — кәбестә. Ак кәбестә, кызыл кәбестә, пекин, брюссель кәбестәсе, брокколи — болар барысы да витаминнарга һәм минералларга бай. Җәйге яшь кәбестә белән чагыштырганда, кышкысы катырак тоелырга мөмкин, әмма салат өчен аны уып йомшартырга яки пешереп кулланырга була. Ә тозланган кәбестә — кышкы чор өчен чын «суперфуд».

Игътибарны кишердән дә читкә алырга ярамый. Яхшы кишер каты, сыгылмалы, төсе тонык булмаска тиеш. Салат өчен түгәрәк очлы, сусыл кишер аеруча тәмле: аны хәтта болай гына чистартып ашарга яки угычтан уып, бераз бал кушарга мөмкин. Очлы кишер исә ашлар һәм рагу өчен кулай.

Гыйнварда гадәти кышкы яшелчәләр — бәрәңге, суган, торма — аеруча әһәмиятле. Чөгендерне дә онытмаска кирәк: ул салатларда да, ашларда да файдалы. Күпләрнең табынында әле дә кабак бар — ул яхшы саклана, витаминнарын югалтмый. Кабакны мичтә пешерергә, боткаларга өстәргә, крем-ашлар әзерләргә мөмкин.

Кышкы помидорлар, кызганычка каршы, еш кына тәмсез була. Теплицада үстерелгән помидорлар татлылыгын югалта, ә бәясе исә югары кала. Салатлар өчен чери помидорларын сайлау отышлырак, ә витаминнарны томат согы яки консервланган помидорлар аша тулыландырырга була. Соңгыларында файдалы матдәләр хәтта күбрәк тә, иң мөһиме – тозы артык булмасын.

Кышның иң «үз» җимешләре – цитруслар. Гыйнварда апельсин, мандарин, лимон, лайм, помело, грейпфрутларны курыкмыйча алырга мөмкин. Алар кибет киштәләрендә кимендә мартка кадәр булачак. Шулай ук төрле сорттагы алмалар да киң тәкъдим ителә. Заманча саклау технологияләре алмаларны озак вакыт дәвамында сыйфатын югалтмыйча тотарга мөмкинлек бирә, шуңа күрә аларны күп сезонлы җимеш дип атарга була.

Мандарин сайлаганда нәрсәгә игътибар итәргә?

Белгечләр мандарин алганда җимешләрнең тышкы кыяфәтенә игътибар итәргә киңәш итә. Алар хуш исле, тыгыз, тигез төсле, кабыгы җиңел әрчелә торган булырга тиеш. Черек, күгәргән, кабыгы зарарланган яки эзле мандариннарны сатып алырга ярамый. Шуны да истә тотарга кирәк: яшел яфраклы «койрык» – яңа булу билгесе түгел, ә җимеш төсе никадәр ачык булса, эче шулкадәр әче була.

Мандариннар – чын «сәламәтлек сандыгы»: алар аз калорияле, В төркеме витаминнарына, шулай ук P, K, D витаминнарына бай. Мандарин согында кальций, магний, калий кебек минераллар бар. Өстәвенә, бу җимешләр кәефне күтәрә, кышкы салкын көннәрдә рухи көч бирә.

Елның теләсә кайсы вакытында файдалы һәм тәмле сезонлы яшелчә-җимешләр табып була. Иң мөһиме — нәрсә эзләргә кирәклеген белү һәм дөрес сайлый белү.