Авыл җирлекләре диспансеризацияне ничек уза?

Диспансеризация нәрсә ул?

Диспансеризация – ул билгеле яшьтәге кешеләр өчен үткәрелә торган комплекслы медицина тикшерүе. Аның максаты – йөрәк-кан тамырлары, онкология, диабет, үпкә һәм башка хроник авыруларны иртә стадиядә ачыклау.

Белгечләр әйтүенчә, күп кенә җитди чирләр озак вакыт симптомсыз уза. Кеше үзен сәламәт дип саный, әмма организмда куркыныч үзгәрешләр башланган була. Диспансеризация менә шул «тын» чирләрне вакытында күреп алырга мөмкинлек бирә.

Авыл җирлекләре диспансеризацияне ничек уза?

Миңа  һәр кешене үз сәламәтлеген сакларга һәм вакытында диспансеризация узарга кирәклегенә ышандырырга туры килә, дип сөйли бу хакта Яшел Үзән районының Мулла Иле фельдшер-акушерлык пункты мөдире Лилия Садыйкова. Авылларда яшәүчеләрне диспансерлаштыру оешкан рәвештә үткәрелә. Аның беренче этабын ФАПта үткәрәм. Аның вакытында анкеталар тутырырга ярдәм итәм, антропометрия үткәрәм, күз басымын үлчим, ЭКГ ясыйм, аннары Норлат участок хастаханәсенә юллыйм. 1 һәм 2нче сәламәтлек төркемнәре булган гражданнарга диспасеризацияне  ФАПта үткәрәм, Норлат участок хастаханәсе табиблары белән тыгыз элемтәдә эшлибез. 2025 елда Мулла Иле авылында яшәүче 324 кеше диспансерлаштырылды, шуларның 59ы ФАП фельдшерында.

Идел аръягы зонасында мондый тикшеренүләрнең әһәмияте турында Норлат участок хастаханәсе баш табибы Илсөяр Таһирова менә ниләр сөйли:

- Безнең Норлат хастаханәсендә диспансеризация 2017 елдан үткәрелә башлады. Һәм ул елдан-ел активлаша бара. Чөнки соңгы вакытта онкология авырулары белән хәлләр бик начарланды. Шуңа күрә аны иртә срокларда ачыклау мөһим була башлады. Ә диспансеризация нәкъ шуңа юнәлтелгән дә. Әгәр дә анализларда тайпылышлар табылса, без шунда ук авыруларны  өстәмә тикшеренүләргә җибәрәбез. Бу үзәк район хастаханәсендә әйбәт оештырылган. Әлбәттә, олы яшьтәгеләр, пенсионерлар  диспансеризациягә әйбәт бара.  Кызганычка, эшләүчеләр, яшьләр тикшеренүләргә начар килә. Без аларны  чакырып предприятиеләргә, оешмаларга хәбәр итәбез.  Авылларга  график буенча үзебез дә чыгабыз, өйдә ятучыларны үзебез барып карыйбыз. Безгә, әлбәттә, ФАП фельдшерлары бик нык булыша. Кыскасы, диспансеризация буенча без 2025 елда планны үтәдек, беренче урында барабыз. Әмма очрактан файдаланып, яшь кешеләрне диспансеризация узарга чакырасым килә. 

Сәламәтлек – җаваплылык

Диспансеризация бушлай үткәрелә һәм мәҗбүри медицина иминияте полисы булган һәркем өчен мөмкин. Тикшерүгә берничә сәгать вакыт сарыф итү – еллар буе сәламәт яшәү мөмкинлеге дигән сүз.

Сәламәтлек – иң зур байлык. Аны югалткач кына түгел, ә бүгеннән үк саклый башлау мөһим. Диспансеризация – үз-үзеңә һәм якыннарыңа карата җаваплылык билгесе.

Чирне көтеп ятмыйк. Аны алдан кисәтик.

Илкүләм проект: «Озын һәм актив гомер»

Сәламәтлек сагында: ФАПлардан хастаханәгә кадәр

«Авырганчы табибка бармыйм» дигән стереотип әле дә яши. Ләкин заманча медицинаның алтын кагыйдәсе икенче: чирне дәвалаудан караганда, аны булдырмау җиңелрәк. Бүген диспансеризация – озын гомерлелекнең төп шартларыннан берсе.

Кеше организмы — мәкерле төзелеш. Еш кына ул куркыныч авыруларны соңгы чиккә кадәр яшерә. Кан басымы күтәрелә, шикәр арта, шеш үсә, әмма без аны сизмибез. Шуңа күрә белгечләр: «Вакытында уздырылган диспансеризация — гомерне ун елга озайта ала»,— ди.

324 кеше: бер авылның сәламәтлек формуласы

Яшел Үзән районының Мулла Иле авылында диспансеризациянең нәтиҗәлелеген фельдшер-акушерлык пункты мөдире Лилия Садыйкова үз күзләре белән күрә.

— Авыл кешесен өйрәтеп булмый, аңа аңлатып кына була. Мин һәрвакыт: «Сез машинаны ел саен карыйсыз, ә үз организмыгызны ничек калдырасыз?» — дип сорыйм. 2025 елда безнең ФАПта 59 кеше беренчел тикшерү узды, ә 324 кеше тулысынча диспансеризация белән колачланды. ЭКГ, күз басымы, анкета — беренче этапны бездә үтәбез. Шик туган очракта — Норлат участок хастаханәсенә юллама бирәбез.

Әбиләр үзләре йөгерә, ә яшьләр... (Сәбәбе нәрсәдә?)

Норлат участок хастаханәсе баш табибы Илсөяр Таһирова әйтүенчә, диспансеризация 2017 елдан башлап актив үткәрелә. Сәбәбе дә ачык: онкология яшәргән. Ә аны иртә стадиядә генә җиңеп була.

— Без планны үтәдек һәм районда беренче урынга чыктык. Шатланырга урын бар, әлбәттә. Ләкин бер мәсьәлә борчый: эшләүче яшьләр диспансеризациягә килергә ашыкмый. Әби-бабайлар үзләре йөгереп килә, ә 30-40 яшьлекләр вакытлары юклыкка сылтана. Тик менә шушы «вакыт юк» дигән сүз аркасында еш кына соңга калабыз. Без предприятиеләргә хәбәр итәбез, график төзибез, өйдә ятучыларны да калдырмыйбыз. ФАП фельдшерлары — безнең көчле терәк, — ди Илсөяр Таһирова.

Сәламәтлек — шәхси җаваплылык

Диспансеризация бушлай. Аны уздыру өчен берничә сәгать кенә кирәк. Бу вакыт — гомергә сузыла торган инвестиция. Организмыгызның «тын» сигналларын ишетү өчен табибка барырга да оялырга ярамый.

Чирне көтеп ятма. Аны кисәт. Үз сәламәтлегеңә бүгеннән игътибар ит.