Яшел Үзән

Михаил Задорнов татарлар һәм Татарстан турында: Биредә пөхтә һәм эшчән халык яши

Бу көннәрдә танылган сатирик, драматург, актер Михаил Задорнов арабыздан китте. Үткен телле сатирик тормыштагы күп кимчелекле якларны тәнкыйть итте. Әмма аның Казан һәм Татарстан турында әйткәннәре һәр татарның күңеленә хуш килерлек. "Хәзер шуны беләм - минем өчен дөньядагы иң матур шәһәр – Казан", - дип язган иде ул.

Казаннан соң Сингапурны мисал итеп китерер идем. Гомумән алганда, өстенлекләре буенча калган барлык шәһәрләр дә Париждан калыша. Әмма Казан белән чагыштырганда Париж шактый күңелсез тоела. Парижда нибары бер киң урам бар, ул да булса – Елисей кырлары. Ә Казанда барлык урамнар да киң.

Гомумән, Казан Россиядә Мәскәү һәм Петербургтан кала өченче шәһәр санала. Мин моның белән риза түгел. Мәскәү матур, әлбәттә. Әмма Мәскәүдә яр буйларына көч-кодрәт, күкләргә киңлек бирә торган Идел юк. Питерның исә туристларны йөртә торган урамнары гына матур. Ә Невский проспектыннан 200 метр читкәрәк китсәң, сукбайлар оясына килеп эләккәндәй буласың...

Казан Кремле һәм мәчет кап-кара күк фонында аеруча матур күренә. Әйтерсең лә, Ай Җиргә төшкән дә кешеләрне үз нурларында коендыра кебек.

Балалар театры бик тә кыйммәтле Дисней мультфильмы декорациясен хәтерләтә. Ә бит ул бернинди катыргыдан да оештырылмаган, барысы да чын. Дөньяда мондый әйберне беркайда да очрата алмыйсың. Көнбатышта балалар өчен мондый корылмалар төзеп азапланмыйлар, чөнки ул бик кыйммәткә төшә һәм табыш китерми.

Казан кебек шәһәрләр шунысы белән дә күңелгә якын: чөнки аларда күп кенә йортлар табыш алу өчен түгел, ә матурлык өчен төзелгән. Күперләр, стадионнар, киң урамнар...

Казансуның яр буйлары нәкъ менә Сингапурдагы кебек. Сена елгасы исә үзенең кара яр буйлары белән начар ис аңкытып торган инешне хәтерләтә.

Ә спортка нинди зур игътибар бирелә! Россиянең бер генә төбәгендә дә мондый хәлне күрмәдем. Спорт мәйданчыкларының барысы да чиста, җиренә җиткереп эшләнгән. Хәтта «хрущевкалар»ны да аз чыгымнар белән тәртипкә китерү җаен тапканнар – заманча плитә белән тышлаганнар.

Ә мәчетләр белән янәшә урнашкан православие чиркәүләрен күргәч, күңелне шатлык хисләре биләп ала, алар апа белән сеңел кебек бик дус күренәләр. Татарстанда Бөек Җиңүгә дә хөрмәт белән карыйлар. Әле дә булса яңа һәйкәлләр сафка баса.

Мин аңлыйм, әлбәттә, хәзер хәсрәт язучылар мине Казанга Универсиада үткәрү өчен нинди акчалар бүлеп бирделәр, аны нәрсәгә мактарга дип мине мыскыл итә башлаячак? Әйе, бирделәр. Әйе, Универсиада өчен. Аның каравы, нәтиҗәсе нинди бит! Казанга килгән чит ил кешеләре, Җирдә мондый шәһәрләр дә бар икән дип, үз күзләренә ышанмыйча тора.

Татарстан, гомумән, бик яхшы тәэсирләр калдыра. Биредә пөхтә һәм эшчән халык яши. Әлбәттә, җирле түрәләрнең караклыгы турында бернәрсә белми дип, миңа тагын гаеп ташлаячаклар. Анысы минем эш түгел. Мин кемнең, нәрсә урлавы хакында белмим. Әлбәттә, барысы да читтән күренгән кебек ал да гөл түгел дип уйлыйм, әмма түрәләр үз мәнфәгатьләрен халыкның ихтыяҗлары белән берләштерә алуын уңай сыйфат дип саныйм.

Беләсезме, ни өчен Татарстан үзенең шәһәр-авыллары белән бөтенләй башка ил кебек күренә? Биредә халыкның күп өлеше эшли белә. Монда гастарбайтерлар юк диярлек. Татарлар үзләре эшчән булгач, алар нәрсәгә? Мәскәүдә генә ул хезмәт хакының аз булуына сылтап, эшләргә теләмиләр.

Ерак Көнчыгыштагы рус авылларының берсендә минем танышларым болдырны төзекләндерү ниятеннән хезмәткәрләргә 20 мең сум акча тәкъдим итә, тегеләр исә риза булмый, өч көн эшләгән өчен бик аз, ди. Шунда хуҗалар кемне дә булса тәкъдим итә аласызмы соң дип сорый. «Юк» диләр, чөнки әлеге акчаны башкаларның үз кесәләренә салуын теләмиләр.

Татарстан чиген үтеп рус авылларына килеп керү белән коточкыч күренешкә тап буласың. Татарстанда йортлар балкып тора, ә рус авылларын, әйтерсең, 45нче елда бомбага тотканнар да, шуннан соң яңадан торгызмаганнар. Урамнарда карт-корыдан башка беркем юк – яшьләр таралып беткән.

Ни өчен рус авыллары хәрабәгә охшап калган соң? Ни өчен берәү дә фермерлык белән шөгыльләнми? Теләсә кайсы рус кешесеннән ни өчен ферма оештырырга теләмисең дип сора, законнар комачау итә дип җавап бирәчәк. Татарстанда да шул ук кануннар бит. Алар Татарстан игенчеләренә нигә комачауламый соң? Ни өчен рус кешеләре матурлык бәйгесендә җиңү яулаган татар кызын хурлап, эш вакытының күп өлешен интернетта үткәрә?

Менә шуңа күрә дә хәерчелектә яшибез инде. «Бөлгенлек барыннан да элек кешенең башында», дигән Булгаков.

Татарлардан тагын шул әйбергә өйрәнергә мөмкин, ул да булса – үз тамырларыңа, гореф-гадәтләргә карата хөрмәт. Татарлар милли исемнәр, кием-салым, халык көйләре, хәтта... милли ризыклардан да оялмый! Биредәге рестораннарда карпаччо һәм мильфей кебек ризыклар бездәгегә караганда күпкә азрак.

Казан буйлап сәяхәт иткәндә шундый үзгәрешләрне күргәч, күңелне шатлык хисләре биләп алды. Бер үк вакытта ямансу да, чөнки руслар үзләренең авыр язмышка дучар булуында барысын да гаепли, ә үзләре эшләргә иренә. Краснодарга да Казанга биргән кадәр акча бүленгән иде бит. Ә сез әлеге ике шәһәрне чагыштырып карагыз һәм акчаны чыннан да кем күбрәк урлаганын күрерсез!

Тарих дәреслекләреннән «татар изүе» дигән сүзтезмәне алып ташлап, аны «урда» дигән сүзгә алыштыру бик яхшы булды дип саныйм. Моннан алдагы мәкаләмдә бу хакта язган идем инде. Бары тик бер нәрсә генә өстим – татарлар беркайчан да күчмә халык булмаган, алар һәрвакыт игенчелек белән шөгыльләнгән. Татар ашлары, кием-салым һәм йолалары шуңа дәлил булып тора.

Казан читендә олы гына яшьтәге бер татар кешесе үз куллары белән галәм храмы төзеп куйган. Мин аннан: «Чикагодагы бахай гыйбадәтханәләре, Хайфа хакында беләсезме?» - дип сорадым. Ул хәтта алар турында ишетмәгән дә. Барлык диннәрнең дә дус-тату яшәргә тиешлеге һәм бер гөмбәз астында берләшергә мөмкин икәнлеге башына килгән бит. Өстәвенә, боларның барысын да үз акчасына эшләгән. Бу эштән башкалар да читтә калмаган – якын-тирәдә урнашкан предприятиеләр һәм авыллардан аңа бушлай такталар, таш, цемент... китергәннәр. Әлбәттә, бу идеяне барысы да хупламаган. Әмма бүген бирегә килүчеләр барыннан да элек әлеге идеягә соклануын белдерә.

P. S. Казанда миңа ошамаган бердәнбер әйбер – янәшә эленеп торган ике игълан булгандыр. Аларның берсенә - «Михаил Задорнов концерты 16+», ә икенчесенә «Элтон Джон концерты 6+» дип язылган иде. Юкәдә икән чикләвек! Задорнов Элтон Джоннан 10 баллга куркынычрак булып чыга:)

Фото: Василий ИВАНОВ

Интертат.ру

Теги:
Нравится
Поделиться:
Реклама
Комментарии (0)
  • 19 ноября 2017 в 20:34
    Ишегаллары һәр йортның йөзе ул «Ишегалды стандарты». Бу район Башкарма комитетының 2016-2026 елларда күпфатирлы йорт яны территорияләрен төзекләндерү максатыннан расланган муниципаль программасы. Әлбәттә инде төп юнәлеш – биредә яшәүчеләр өчен уңайлы шартлар тудыру.
    42
    0
    0
  • 19 ноября 2017 в 17:57
    Бүген авылыбызның киләчәген сайлый торган көн - районда референдумнар бара Олы Ачасырда 2018 елда үзсалым акчасын 300 сум итеп билгеләгәннәр.
    48
    0
    0
  • 19 ноября 2017 в 16:34
    Кибет белән сатучыларның да үз җае бар – Мин кибеткә браклы аяк киеме буенча дәгъва яздым. Нинди вакыт аралыгында алар миңа җавап бирергә тиеш? Минем нинди хокукым бар? Сатучы әйтә, акчаны кире бирмибез, ә аяк киемен йә ремонтлыйбыз, йә алмаштырабыз, ди. Бу дөресме?
    13
    0
    0
  • 19 ноября 2017 в 14:28
    Авыл халкы сайлауларда актив катнаша Быелгы лидер 3 авылны берләштергән (Акъегет, Бакырчы, Сүнчәләй) Акъегет җирлегендә хәзерге минутта 55% тавыш җыелды.
    131
    0
    1
  • 19 ноября 2017 в 13:26
    Васильево бистәсендә 11 тавыш бирү пунктлары эшли Халык гомумән алганда өйлә намазыннан соң күбрәк килә башлады.
    29
    0
    1
  • 19 ноября 2017 в 11:57
    Көндәшем көн күрсәтми Мин биш ел элек үземнән 18 яшькә өлкән кешегә кияүгә чыктым. Гаиләбездә барысы да әйбәт, бер-беребезне яратабыз, ике яшьлек уртак улыбыз бар...
    41
    0
    0
  • 19 ноября 2017 в 10:40
    Авыл халкы төзекләндерүгә ничә сум тоткан? Узган өч елда авыл җирлекләрендә халыктан җыелган үзсалым акчасына нинди эшләр башкарылуын күзәтүне дәвам итик (Акъегет, Олы Ачасыр, Күгеш авыллары буенча хисаплар газетабызның алдагы саннарында басылды).
    39
    0
    0
  • 18 ноября 2017 в 20:58
    Бакырчыларча күңел бәйрәме Менә сиңа шәһәр кызы! Шул яшькә җитеп, каз өмәсенең ничек узуын күрми яшә әле. Бер карасаң оят та, икенче яктан аңлашыла да. Ярар, үз-үземне акламыйм, гаебемне төзәттем, барысын да үз күзләрем белән күреп кайттым.
    74
    0
    1
  • 18 ноября 2017 в 18:30
    Менә шундый кеше Кайбыч төбәгендә туып үскән Вячеслав Даниловның икенче – «Хуҗа Хәсән — минем гомер бишегем» китабы дөнья күрде. Беренчесе «Хуҗа Хәсән – әби-бабайлар нигезе» дип атала иде. Авыл тарихы турында китаплар күп инде ул диярсез. Килешәм. Әмма Вячеслав Власовичныкы төрле чорда булып узган тарихи вакыйгаларны үз эченә ала, авылныкын гына түгел, шушы төбәкнең тарихын тулаем яктырта. Аларны төрле уку йортларында укучылар һәм студентлар тарих дәреслекләренә өстәмә итеп тә куллана ала. Вячеслав Власович – редакциядә дә еш кунак. «Ватаным Татарстан»ны да үз итә. Олпат, белемле шәхес буларак, киңәшләрен дә бирә, үзе дә каләмен кулыннан төшерми.
    30
    0
    0
  • 18 ноября 2017 в 16:49
    МӘХӘББӘТТӘН НӘФРӘТКӘ... Исәнмесез, хөрмәтле редакция. Хат аша шатлыгымны сезнең белән уртаклашырга булдым әле. Бәлки кемгәдер гыйбрәт булыр.
    73
    0
    0
  • 18 ноября 2017 в 15:27
    Күгәйләр үзсалым акчасына нинди эшләр башкарган? 2017 елда үзсалым суммасы – 200 сум 2014-2017 елларда җыелган акча күләме – 1 113 400 сум.
    95
    0
    0
  • 18 ноября 2017 в 14:02
    Тарихы бер гасырлык Яшел Үзән эчке эшләр бүлеге хезмәткәрләре һөнәри бәйрәмнәрен билгеләп узды. Быел ул берничә истәлекле дата белән тәңгәл килде: Совет милициясенә – 100, ә Яшел Үзән эчке эшләр бүлеге оешуга 85 ел.
    39
    0
    0
  • 18 ноября 2017 в 12:44
    Батарея салкын булганга күрше гаепле? – Кухнямда батареялар салкын. Идарә компаниясендә, 8 каттагы фатир торбасында бөке хасил булган, диделәр. Ә яшәүчеләре аны чыгармыйлар. Ниш­ләргә? Кая барып кемгә зарланырга?
    37
    0
    0
Реклама
  • 23 октября 2017 в 14:24
    Защити себя!
  • Бакырчыда каз өмәсе
  • Яшел Үзән полициясе бәйрәм итте (ФОТОРЕПОРТАЖ)
  • Газовикларның риск зонасына васильеволылар да эләгә
  • Безнең кораблар Гарәп диңгезен иңли башлады
  • Маякта йозлэгэн казый жыелды. Нэрсэ булган???
  • МЕТЕОРда балалар өчен оештырылган ярыш
  • Юныс Сафиуллин белән очрашу кичәсе
  • 1 ноября 2017 в 10:53
    БЕЗ СЕЗНЕ КӨТӘБЕЗ! Белдерүләрегезне 5-67-02 телефоны аша яки Гоголь ур, 23а йортына килеп калдыра аласыз.
  • 17 ноября 2017 в 12:05
    Яшел Үзәндә җитәкче билгеләнде Агымдагы елның 14 ноябрендә Яшел Үзәндә Россия Федерациясе Тикшерү комитеты тикшерү идарәсенең Яшел Үзән шәһәре буенча тикшерү бүлеге җитәкчесе итеп Алексей Вячеславович Парамонов билгеләнде.
    255
    0
    1
  • 17 ноября 2017 в 08:31
    Юл кырыена төшеп капланган Көз көне юлларда бик сак булырга кирәк. Машина йөртүчеләргә дә, җәяүлеләргә дә.
    184
    0
    0
  • 17 ноября 2017 в 11:07
    Бергәләп күңелле ял итик! Алсу һәм Азат Фазлыевлар яшәртү сеансларына чакыра.
    171
    0
    0
  • 17 ноября 2017 в 10:28
    Мари Элда булган юл һәлакәте корбаннарының саны унбишкә җиткән Бүген Мари Элда траур көне. Авариядә һәлак булучыларның саны унбишкә җиткән. Унтугыз кеше зыян күргән, алар арасында балалар да бар.
    161
    0
    1
  • 19 ноября 2017 в 14:28
    Авыл халкы сайлауларда актив катнаша Быелгы лидер 3 авылны берләштергән (Акъегет, Бакырчы, Сүнчәләй) Акъегет җирлегендә хәзерге минутта 55% тавыш җыелды.
    131
    0
    1
  • 18 ноября 2017 в 15:27
    Күгәйләр үзсалым акчасына нинди эшләр башкарган? 2017 елда үзсалым суммасы – 200 сум 2014-2017 елларда җыелган акча күләме – 1 113 400 сум.
    95
    0
    0
  • 18 ноября 2017 в 08:38
    Бик уңышлы, әмма тыйнак мәктәп Шәһәребезнең 5нче гимназиясендә 2016-2017 уку еллары өчен хисап җыелышында булырга туры килде. Андый чараларга без – ата-аналар, гадәттә, теләмичә генә йөрибез. Әмма бу юлы «ник килеп утырдым инде мин монда» дигән үкенү хисе тумады.
    81
    0
    0
  • 18 ноября 2017 в 20:58
    Бакырчыларча күңел бәйрәме Менә сиңа шәһәр кызы! Шул яшькә җитеп, каз өмәсенең ничек узуын күрми яшә әле. Бер карасаң оят та, икенче яктан аңлашыла да. Ярар, үз-үземне акламыйм, гаебемне төзәттем, барысын да үз күзләрем белән күреп кайттым.
    74
    0
    1