Яшел Үзән

Күгәйдән мин, Гайнуллиннар нәселеннән

«Балаларын бабаларының кем икәнен белгәндә генә гаиләң чын гаилә була» Туфан Миннуллин.

Кем мин? Кем нәселеннән мин? Минем әби-бабаларым кемнәр булганнар, нәрсә белән шөгыльләнгәннәр? Бу тормышта минем урыным кайда? Шушындый һәм шуңа охшаш сораулар күңелгә кергәнгә күрә, үзебезнең нәсел шәҗәрәсен барлый, әби-бабаларымның тормышлары белән җентекләбрәк кызыксына башладым.

Әби-бабаларым инде күптән гүр ияләре, мин аларның бары тик йомшак күңелле булуларын, мине бик яратуларын гына хәтерлим. Шулай ук әбиемнең йомшак кулларын, назлы карашын гомерем буе истән чыгармам. Бабамның мине сөеп: " Чын Гайнуллин икән бу! -диюләре колактан чыкмый.

Шулай булгач, максатыма ирешү өчен мин күбрәк әти-әни янында үземнер гадәти булмаган (алар ишетергә күнекмәгән) сорауларым белән "туйдыра" башладым. Ни гаҗәп, алар моңа бер дә каршы килмичә, белгәннәрен түкми-чәчми миңа сөйли бардылар. Бу аралашу безне, ничектер,

тагын да якынайтты кебек.

"Олыларны олылау, туган -тумачаңны, нәсел-нәсәбеңне белү фарыз",- дигәннәр бабаларыбыз. Гаилә кешеләр өчен бик зур әһәмияткә ия. Гаилә ядкарьләрен кадерләп саклау, үз нәселеңнең абруе турында кайгырту тиеш. Болай эшләү- өлкән буынны изге итеп тану, борынгылар белән элемтә урнаштыру, аларның яхшы эш - гамәлләре белән горурлану хисләрен тудыра. Ә бу, үз чиратында, кешене сафландыра, яхшы ниятле итә, изге уй-гамәлләрне алга сөрә.

Өлкән буын белән яшьләр арасындагы мөнәсәбәт, рухи элемтә - мәңгелек мәсьәлә ул. Яшьләрне тәрбияләүдә өлкәннәр тәэсире бик кирәк. Шул очракта гына яшь кешегә үз нәсел шәҗәрәсен үзләштерү өчен уңай шартлары туа. Нәсел чылбырында үзенең булуын тою, кешедә яхшы гамәлләр белән горурлану тойгысы, шуңа лаек булырга тырышу теләге тәрбияли.

Күгәй авылы- нәсел башы бишеге Безнең бөтен нәсел тамырларыбыз Яшел Үзән районы Күгәй авылына барып тоташа.

Күгәй авылы - Идел аръягында Зөя елгасының култыгы - Әрә елгасы буенда сөзәк таулар арасында урнашкан. Риваятьләргә караганда Казан ханлыгы җимерелгән вакытларда җир эзләп килеп утырган дүрт туганның берсе - Күгәй би нигез салган авыл.

Галим Марсель Әхмәтҗанов 14 буыннан торган Күгәй би шәҗәрәсен беренче тапкыр фәнни өйләнешкә керпе. Ул бу шәҗәрәнең өч варианты барлыгы турында яза. Шуларның берсе, Күгәй авылыннан табылган 3. Әдиатуллин вариантының төп нигезе, түбәндәгедән гыйбарәт: Казан би -* Күгәй би -> Исәнбулат ->. Сөләйман -► Акбатыр -* Зәйни -» Әхмәди -» Солтан -► Әмир -* Хәйбулла -> Әдиатулла (1885- 1975) -* Хатип (1929) Рифат. Шәҗәрәнең телдән сөйләнгән легендасы бар. 1390 ел тирәсендә дүрт агай-эне Эрә суы тирәләренә килеп утыра. Аларның өлкәне Күгәй би исемле булып, калганнары Күгеш би, Айдар би һәм Ислам би дип аталганнар. Боларның һәрберсе үз исеме белән авыл нигезләгән: Күгәй би - Күгәй авылын, Күгеш би - Күгеш авылын, Айдар би - Айдар авьцЫН; Ислам би - Ислам (Слам) авылын.(чыганак: Рухи башкалабыз: Мәшһур татар авыллары / фг. Гарипова. - Казан: Мәгариф, 2005, - 247 б.)

Хәзерге авылда минем бабам - Гайнуллин Галим йорты урыны - авылның беренче тон нигезләренең берсе булган диләр. Авыл халкының төп кәсебе игенчелек һәм терлекчелек булган

Минем әти-әнием, әби-бабаларым шушы Күгәй авылында туып-үскәннәр, гомер иткәннәр Гайнуллиннар нәсел агачының, мин белгән дүрт буыны, шушы авылда яшәп, авыл тарихында җуелгысыз эз калдырып киткән олы шәхесләр.

Ватан тарихы - нәсел тарихы

Нәсел тарихына Ватан тарихының тәэсире бик зур.

Бабамның әтисе - Гайнуллин Шәйхулла Гайнулла улы (1894-1941) урта хәлле крестьян гаиләсеннән. Күгәй авылында ике мәчет булып, Шәйхулла бабам берсендә мәзин вазыйфаларым үтәгән, авыл балаларына дип сабаклары биргән кеше. Бик зирәк, акыллы һәм укый-яза белгәнгә, авыл халкы аны землемер итеп сайлый. Бу вазыйфаны халык бары намуслы, белемле кешеләргә генә ышанып тапшыра торган була. 1925 елда Күгәй авылында башлангыч мәктәп ачыла.

Авыл халкын наданлыктан йолып алуда Шәйхулла бабам да армый-талмый хезмәт итә. 1937 елнын декабрендә авыл куштаннары Яла ягып җибәргән донос буенча кулга алына. "Советка каршы агитация алып баруда гаепләнеп, 58-статья белән 10 елга хөкем ителә. Зоя утравындагы төрмәдә 1941 елда үлә. Еллар үткәч, бабам гаепсезгә хөкем ителгәне раслана. Хәзерге вакытта Зөя утравында зур реставраөия эшләре башкарылганнан соң, Шәйхулла бабам утырган төрмәне музей ясаганнар. Киләчәк буыннар онытмасын өчен, тарихтан сабак алсыннар дип, элеккеге төрмә эчендә музей хәтирәләрне яңарта.

Әтием Хәерниса әбиемне бик җитез, тырыш - эш сөючән карчык итеп хәтерләвен сөйли иде. Динне кыскан заманаларда да ул намазларын укып бара иде, безгә матур итеп бәетләр җырлый иде дип исенә төшерә.

Язмамның шушы урынында Ф. Яруллинның "Җилкәннәр җилдә сынала" повестеннан түбәндәге юлларны кигерәсем килә:" Көчле рухлылар гына максатларына ирешә алалар Түземнәр генә бәхеткә лаек".

Бабам Шәйхулла улы Галимулла Гайнуллин 9 яшьтән "халык дошманы баласы" ярлыгы белән яши, Ачлы-туклы балачагы әтисез;[ек белән тилмереп уза. Хезмәт юлын тракторчы булып башлап җибәрә. Куйган максатына иреШүЧӘН бабам башта икьтисадчы-хисапчы, аннан соң агроном белгечлегенә укый. Җирнең кадерен белеп эшләүче агрономның оештыру сәләтен күреп, аны "Ильич" исемендәге туган колхозында рәис итеп сайлыйлар. Галимулла бабам колхозны җитәкләгән чорда колхоз көче белән авылда яңа мәктәп бинасы калкып чыга. Яңа мәдәният йорты төзелә. Шул чор таләпләренә туры килгән, бөтен уңайлыклары да булган ясле- бакча бинасын булдыра. Колхозчыларның тормыш-көнкүрешен яхшырту максатыннан торак йортлар салдыра. Колхоз идарәсе дә аның тырышлыгы белән яңа бинага күчә. Механизаторлар өчен ул төзеткән кыр станы зәвык белән бизәлгән, радио, электр, телефон кертелгән. Ашханә, душ бүлмәләре, эш өчен бөтен шартлар тудырыла. Мәктәп балалары өчен җәйге лагерьлар оештырыла. Иген үстерү, сөт җитештерү да күзгә күренеп арта. 1968 елда колхоз авыл хуҗалыгы продуктлары җитештерү буенча РСФСР күләмендә ярышта җиңеп чыга. РСФСР Министрлар Советы күчмә Кызыл байрагына лаек була. Галимулла бабам 22 ел дәверендә колхоз җитәкчесе булып эшли. Монда аның күпме йокысың төннәре, борчулы-мәшәкатьле хезмәте түгелгән тире, тәмам какшаган сәламәтлеге ята.

Үз эшен белеп, җиренә җиткереп башкарганын хөкүмәт тә югары бәяләгән: Галимулла бабам хезмәттәге уңышлары өчен РСФСРның атказанган авыл хуҗалыгы хезмәткәре исеме, Ленин ордены, Октябрь революциясе, Дан билгесе орденнары, күп санлы медаль һәм Мактау грамоталары белән бүләкләнә.

Галимулла бабам Гайнуллин бөтен гомерен Күгәй авылы халкына хезмәт итеп үткәрә. Лаеклы ялга чыккач та авылга соңгы ярдәме итеп мәчет төзетә. "Солтания" мәчетендә һәм "Мөхәммәдия" мәдрәсәсендә дини 6елем ала, ү3 вакытында Шайхулла бабай Күгәй авылы мәчетендә мәзин булып торса, Галимулла бабам үзе төзеткән мәчеттә имам-хатиб вазифасын тәмам белеп, җанын биреп башкара.

Үз эшен белеп, җиренә җиткереп эшләү аның яшәү тәртибе була. Мәчеттәге вазыйфалар белән генә чикләнми Галимулла бабам, дини тәрбия, әхлак темасына мәкаләләр язып, районның "Яшел Үзән" газетасы белән элемтәдә тора, һәр дини бәйрәм алдыннан газета бабамның мәкаләләрен бастыра торган була. Бабам яшь буынга үзенең тормыш тәҗрибәсеннән чыгып үгет-нәсыйхәтләрен китап игеп чыгарды.Аның автографы белән ул китапны без бик кадерләп саклыйбыз.

Галимулла бабам Гайнуллин бик көчле шәхес, алга карап эш итә торган акыллы кеше. Эше- тормышы белән кешеләр күңелендә үзеннән соң шундый матур эз калдырып китүче кешеләр бик сирәк.Күгәй авылының яше-карты аны бик хөрмәт итә һәм хәзер дә сагынып искә ала. Бабам

төзеткән мәчетне "Галим мәчете" дип йөртә күгәйлеләр. .

Галимулла бабамның тормыш юлдашы, ярдәмчесе - киңәшчесе - минем әбием Ибраһим кызы Мәрьям. Чистай педучилищесын бетереп килгән әбием Галимулла бабам белән гаилә корып, 5 бала тәрбияләп үстергәннәр. Әбием Күгәй авылы мәктәбендә балаларны укыткан. Үз эшен югары дәрәҗәдә башкарырга тырышучы, таләпчән укытучы булган ул. Балалар бакчасы ачарга уйлагач, әбием мәктәптән шунда мөдир булып күчә, җиһазларны үзе ташып, коллектив туплап, зур гына яшелчә бакчасын ясап куя. Бөтен җирдә тәртип, пөхтәлек. Минем әнием дә балачагын шушы балалар бакчасына йөреп үткәргән.

Мәрьям әбием авылда үткәрелгән бәйрәмнәрнең һәрдаим үзәгендә булган. Күгәй авылының алыштыргысыз Кыш бабае да булган ул минем әбием.

Гомере буе укырга бик яраткан: өем-өем газета-журналлар яздыра-укыи, шкаф тулы китаплар иде әбиемнең өендә. Кул эшләренә бик оста булган әбием - үзе тегә-бәили, кызларын да да өйрәткән. Догаларны бик күп белә, без - оныкларга да беренче догаларны Мәрьям әбием

ӨГалимулла бабам Күгәй авылында мәчет төзеп чыккач, Мәрьям әбием бабай белән авыл балаларына, хатын-кызларга дин сабаклары бирә. Коръән ашларына изге. Китап сүрәләрен укырга Мәрьям әбиемне чакыра иделәр.

Укытучы буларак та, абыстай буларак та, гомумән, ярдәмчел кеше буларак, Мәрьям әбием халык арасында хөрмәткә ирешкән шәхес.

Менә шундый эшчән-тырыш гаиләдә минем әтием Галимулла улы Шәүкәт үскән. Нәсел дәвамчысы буларак, әтием дә һөнәрне туган җиргә якын сайлаган. Ул - югары белемле агроном.

Галимулла бабам колхоз җитәкләгән чорда әтием беренче хезмәт чыныгуларын туган авыл кырларында алган. Бабам белән бергәләшеп иңгә-иң эшләгәннәр, туган колхозның кырларында иген иккәннәр, чәчү чәчкәннәр, җыелган уңышларга бергә сөенгәннәр.

Җиргә булган, авылдашларына булган кадер - хөрмәтне бабам улына - минем әтиемә сеңдерергә тырышкан. т. "

Әтиемнең гомер юлдашы - минем әнием Гайнуллина Фәния Нурзада кызы Күгәй авылында туып-үскән. Ул да авылда бик кирәкле белгеч - югары белемле ветеринар. Әнием дә хезмәт юлын туган авылында - "Ильич" колхозы фермаларында башлап җибәрә. Колхоз сыерлары белән генә чикләнми, авыл кешеләренең мал-туарын дәваларга өлгерә әнием. Чөнки гомер буена мал асраган авыл халкы өчен ветеринарның кирәклеге әйтеп бетергесез. Тәүлекнең теләсә кайсы

вакытында ул ярдәмгә килергә әзер тора.

Тормыш дулкыннары гомер узу белән әти-әниемне икенче ярга китереп куйса да, уган як - Күгәй авылы белән безнең бәйләнеш өзелми саклана. Бик еш авылга кайтабыз, әби- бабаларыбызны зыярат кылабыз, аларны искә алып, догалар укыйбыз.

Гайнуллиннар нәселе дәвамчылары Күгәй авылында хәзер дә яшиләр. Матур эшләре белән авыл халкына хезмәт итәләр, нәсел тамырларын нык саклыйлар.

Мин дә - Күгәйдән, Гайнуллинар нәселенең дәвамчысы, менә шундый күркәм эшләре белән безнең нәселебез илебезгә, ватандашларына хезмәт итеп тирән эз калдыра һәм киләчәк буыннарга яшәү өлгесен күрсәтә. Туган илебез тарихында безнең дә нәселебез лаеклы урын алган, хәзер инде шул урынны югалтмыйча, ата-ана, әби-бабай мирасын саклап, үзебезнең татар тамырларыбызны югалтмыйча яшәү- безнең буын бурычы.

Мин - Шәүкәт улы Раушан. Гайнуллиннар нәселеннән. Бүгенге көндә мин Лаеш интернат- мәктәбенең 8нче сыйныфында укыйм.

Нравится
Поделиться:
Реклама
Комментарии (0)
  • 23 января 2018 в 19:17
    Җиңүчеләр арасында безнекеләр “А.М.Горький исемендәге Яшел Үзән заводы” АҖ 2017 елның “Россиянең иң яхшы 100 товары” программасының федераль этабы һәм “Татарстан республикасының иң яхшы товарлары һәм хезмәтләре” конкурсының төбәк этабында җиңде.
    11
    0
    0
  • 23 января 2018 в 15:50
    Депутат кабул итә 2018 елның 31 гыйнварында 13 сәгатьтә “Бердәм Россия” сәяси партиясенең Яшел Үзән районындагы җирле бүлегендә  Россия Федерациясе Дәүләт Думасы депутаты Ирек Зиннуров халыкны кабул итә.
    32
    0
    0
  • 23 января 2018 в 14:42
    Энә дә – бүләк Мулла Илендә яшәүче  Мансур Насыйбуллин озак еллар Тольяттида гомер итсә дә, район хәлләре белән кызыксынып тору өчен “Яшел Үзән”гә языла.
    49
    0
    1
  • 23 января 2018 в 13:40
    200 һәм 2000 сумлык купюраны кабул итмәгән өчен 50000 штраф түләтәчәкләр 200 һәм 2000 меңлек купюралар, сирәк булса да, халык арасына чыкты. Кайберәүләр, әлегә сирәк күренгән купюраларны интернет аша кыйбаткарак бәягә сатарга тырышалар. Ә кайбер сатучылар, киресенчә, яңа номиналлы акчаны кабул итәргә теләмиләр.
    45
    0
    0
  • 23 января 2018 в 12:06
    Гел хыянәт Яңа ел бәйрәмнәренең озын булуы берәүләрнең кунакка иркенләп йөрер­гә, берәүләргә эшсезлектән эш эзләп йөрү генә. Нигә кирәк шулкадәр ял көне?!
    71
    0
    1
  • 23 января 2018 в 10:42
    Гендиректор Техмаша Владимир Лепин посетил POZIS В рамках рабочего визита в Татарстан компанию POZIS (АО «ПОЗиС»), входящую в Госкорпорацию Ростех, посетила делегация топ-менеджмента концерна «Техмаш» во главе с генеральным директором Владимиром Лепиным. Это первое знакомство руководителя холдинга с зеленодольским заводом.
    40
    0
    0
  • 22 января 2018 в 19:57
    Татарстанда буран өч көн дәвам итәчәк Алдагы өч тәүлектә республика территориясендә урыны белән кар явачак, 23 гыйнвардан 24енә каршы төндә көчле буран көтелә.
    55
    0
    0
  • 22 января 2018 в 18:46
    “Яшел Үзән” бүләк өләшә Газетабызга 2018 елның беренче яртыеллыгына язылучылар арасында бүләкләр уйнатачакбыз дигән идек. Сүзебездә тордык. Җирәбә нәтиҗәсендә билгеләнгән җиңүчеләрнең исемлеген “Яшел Үзән”ебезнең узган җомга санында бастырып та чыгардык.
    87
    0
    0
  • 22 января 2018 в 17:22
    Яшел Үзәндә яшәүчеләрне һәм кибетләрне талаучы тотылды Видеокүзәтү камералары Яшел Үзән эчке эшләр бүлеге оперативникларына серияле талаучыны тоткарларга ярдәм итә.
    82
    0
    0
  • 22 января 2018 в 16:26
    Татарстан синоптиклары буран һәм көчле җил хакында кисәтә Буран вакытында күз күреме 1-2 чакрымга кадәр кими, дип кисәтә синоптиклар.
    65
    0
    0
  • 22 января 2018 в 15:36
    Бәйге тәмамлана Традиция буларак Яшел Үзән районы башлыгы һәм «Яшел Үзән» газетасы призына ел саен үткәрелә торган “Безнең йортта – Яңа ел” дип исемләнгән бәйге игълан иткән идек. Конкурс ахырына якынлаша.
    81
    0
    1
  • 22 января 2018 в 14:40
    Илсөя Завилейская: “ Киләчәктә дә бергә булыйк, хөрмәтле укучыларыбыз!” “Яшел Үзән” бүләкләр өләшә башлады.Ни кызганыч, бүләкләрне лоторея уйнаткан кебек кенә уйнаттык шул, газетага язылучыларның барысына да бүләк алырлык хәлебез юк. Кызганыч, күпчелек шулай аңлаган булып чыкты.
    78
    0
    1
  • 22 января 2018 в 13:32
    Бүгенгә ТНВ каналы тапшырулары вакыты Күпсанлы укучыларыбыз соравы буенча
    70
    0
    0
Реклама
  • 23 октября 2017 в 14:24
    Защити себя!
  • Бакырчыда Мәүлид бәйрәме
  • Яшел Үзән пассажир автотранспорт предприятиясендә ничек бәйрәм иттеләр?
  • Авыр атлетлар кабат Яшел Үзәндә
  • Бакырчыда каз өмәсе
  • Яшел Үзән полициясе бәйрәм итте (ФОТОРЕПОРТАЖ)
  • Газовикларның риск зонасына васильеволылар да эләгә
  • Безнең кораблар Гарәп диңгезен иңли башлады
  • Маякта йозлэгэн казый жыелды. Нэрсэ булган???
  • МЕТЕОРда балалар өчен оештырылган ярыш
  • Юныс Сафиуллин белән очрашу кичәсе
  • 1 ноября 2017 в 10:53
    БЕЗ СЕЗНЕ КӨТӘБЕЗ! Белдерүләрегезне 5-67-02 телефоны аша яки Гоголь ур, 23а йортына килеп калдыра аласыз.
  • 20 января 2018 в 20:27
    Мулла Иле егете бит ул! Узган елның декабрь ахырында Яшел Үзән шәһәре һәм районының 50 сәләтле укучысы музыка театрының колонналы залында башлык Александр Тыгин белән очрашты. Мондый бәхет республика, бөтенроссия буенча фән олимпиадаларында, иҗади бәйгеләрдә, билгеле спорт ярышларында җиңү яулаган, иҗтимагый тормышта актив катнашкан балаларга елмайды. Башкаларга үрнәк булып торган укучыларның әти-әниләре дә чакырулы иде.
    157
    0
    4
  • 22 января 2018 в 11:41
    Фаҗига артыннан фаҗига: биш бала ятим Гаиләдә бу икенче фаҗига – бер ел элек әтиләре ДТПда һәлак була.
    153
    0
    0
  • 20 января 2018 в 18:40
    «Бакырчымда таңнар ата» Әй, Бакырчым, минем туган җирем, Тирә-якта сиңа тиңнәр юк! Туган авылының чын патриоты, аның әле бик күп гасырлар яшәвен бар булганы белән теләп, киләчәге, язмышы өчен ихлас борчылучы шәхес, бакырчылы Рәйханә Зәйнуллинаның «Бакырчымда таңнар ата» дип тирән мәгънә салынган исем астында 287 битле китабы яңа гына табадан төшеп, дөнья күрде.
    138
    0
    1
  • 20 января 2018 в 15:26
    Күңелемдәгесен әйтәм Идел катса да, шатлык китермәде. Авылга барыбер юл кыскармады. Боз кичүе - бер якка 170 сум. Артык кыйммәт. Әйләнгечтән кайтырга туры киләчәк.
    130
    0
    2
  • 21 января 2018 в 17:40
    Тоташ моңнан гына тора Яшел Үзәнне җырчылар ярата, бер-бер артлы килеп кенә торалар. Берсенең дә хәтерен калдырмый райондашлар – тамашаларга ябырылып килә. Әле бер концертны да калдырмаучы тамашачыларны да беләм мин.
    119
    0
    0
  • 20 января 2018 в 09:52
    Урамда – кыш... Чана, чаңгы шуар чак Спорт белән шөгыльләнү бүген, чынлап та, модада. Элек тә чаңгыда, тимераякта шуа, хоккей уйный идек инде, диярсез. Шулайдыр да, тик бүген авылларда, берсеннән-берсе күреп, сәламәт яшәү рәвеше алып барырга омтылучыларның көннән-көн артуы үзенә бер күңелле. Авылны һич кенә дә кышкы йокыга талган дип әйтеп булмый, җәмәгать. Киресенчә, кичен салада икенче тормыш башлана гына әле.
    116
    0
    0
  • 21 января 2018 в 19:59
    Бүләкләр уйнатылды, йә, җиңүчеләр кем? Подписка бәясе артуга карамастан, быел да безнең белән яңа елга аяк баскан укучыларыбыз арасында бүләкләр уйнаттык. Бу – матур традицияләребезнең берсе. Без инде гади генә район газетасы редакциясе буларак, сезне әллә нинди зур, кыйммәтле призлар белән кызыктыра алмыйбыз. Шулай да, энә дә бүләк, дөя дә диләрме әле, эш аның кыйммәтендә түгел. Шөкер, мул тормышта яшибез, барысы да бар һәм берәүне дә берни белән дә кызыктырып булмый бүгенге көндә. Ә көтмәгәндә бүләк отып кую үзе бер күңелле һәм рәхәт бит ул.
    91
    0
    0
  • 20 января 2018 в 08:40
    Дмитрий Рогозин: «Без сезнең эштән канәгать» А.М.Горький исемендәге Яшел Үзән заводында 22160 проектындагы патруль корабле сериясендә алтынчы корабльгә нигез салу тантанасы булды.
    89
    0
    0