Яшел Үзән

Кеше китә – җыры кала

Һай, бу вакытның узуы. Әле кайчан гына гөрләп сабан туйлары үткән, ямьле җәй иде. Баксаң, инде әкрен генә кышка кереп барабыз икән. Кеше гомерләре дә нәкъ табигатьнең ел фасыллары кебек: ямьле язы, җылы җәе, соры көзе, салкын кышы дигәндәй. Алар ел саен кабатланса да, кешегә болар бер генә бирелә шул.

Яз – яшьлек-юләрлек, саф сөю, якты хыяллар. Ә җәй гомернең иң матур чагы: гаилә, балалар, эш, тормыш эчендә кайнау. Көз инде лаеклы ял, оныклар, бакча. Кыш – узган гомереңә нәтиҗә ясау. Иннә лилләәһи вә иннәәә иләйһи рааҗигүүн (Без – Аллаһ бәндәләре, Аллаһ хозурына барачакбыз).
Гомеренең алтын көзендә авылыбызның олы җанлы, мәрхәмәтле, кешелекле, ярдәмчел кешесе Дания апабыз Галиеваны югалттык. Үзенең игелекле үткән гомерен, изге эш гамәлләрен безнең өчен үрнәк итеп калдырып, бакыйлыкка күчте.
Дания апа Күгәй авылы кызы. Сигезенчене тәмамлагач, авылдан китеп укуын Казанда дәвам итә. Аннан югары уку йорты һәм гомере буе җитәкче урыннар, кешеләр белән эшләү. Инде лаеклы ялга чык­кач, туган туфрагын, чишмә суларын, чәчәкле болыннарын, сызылып аткан таңнарын сагынып, төшләренә кереп саташтырган туган авылы – Күгәйгә кайта. Кайта һәм мең төрле мәшәкатьләре белән авыл дөньясына чума. Җәмәгать эше булсынмы ул, мәдәни чаралармы, дини-агарту эшләрен оештырумы, кешеләрнең шәхси проблемаларын, йомышларын – берсеннән дә читкә китми. Ветераннар советы эшен җанландырып, аның җитәкчесе булып, өлкәннәр өчен бик күп игелекле эшләр башкара. Аларның мәшәкатьләре, уй-фикерләре белән яши. Авылның мәдәни чараларында ул безне алга рухландырган шәхес иде. Авылда оешкан сәнгать коллективының нигезе булды. Үзләрен тыныч кына тоткан «артистлар» аны күргәч җанланып китә, чөнки ул һәркемгә ачкыч таба белә иде. Олыны олы, кечене кече итеп күрә белде. Казанга барып «Аулак өй» тапшыруында катнашып кайтуыбыз гына да ни тора! Нинди истәлек булып калды. Ул «Олы юлның тузаны» җырын шундый моңлы, оста, йөрәккә үтеп керердәй итеп башкарды.
 Авылда «Ислам нуры» түгәрәген дә Дания апа оештыр­ды. Ул киң күңелле кеше иде. Һәркемнең талантлы ягын тиз күреп, шуннан оста файдаланып, кешеләрдә рухи көч, дәрт, илһам уятты. Без аның һәркемне шулай яратуына гаҗәпләнә идек. Бу, Дания апа, ничек шулай булган икән соң, дип бер-беребезгә сорау биргән чаклар еш булды. Соравыбызга җавабын да үзебез үк әйтә идек әле. Чөнки ул гомере буе җитәкче булып кешеләр арасында эшләгән, шуңа да күңеле киң. Һәм аның табигате дә шундый. Ярдәмчел булуында, аның балачагы, яшьлеге авыр елларга туры килү дә сәбәпче булгандыр. Дания апа үзе сөйләгән хатирәсе истә: «Казанда институтта укыган чак. Әти чирләп китте. Дәресләр беткәч, соңгы поезд белән кайтырга чыктым. Ул вакытта
поезд юлы – тәртипсезлек оясы. Свияжск станциясендә вагонда берүзем калдым. Япь-яшь бер кыз, куркыныч булгандыр инде. Шәлне әбиләр кебек, төшереп бәйләдем дә, кофтаны салып, бөгәрләп, аркага тыгып куйдым. Янәсе, бөкре әби, дип уйласыннар. Ул вакытта иң куркыныч ара – Ходяш – Бишбатман арасы  иде. Бер заман вагонга бер төркем яшьләр  килеп керде. Үзләре сүгенә, кычкырыша.  Мине күреп, «О бабуля!» – диделәр дә  бүтән вагонга  чыгып киттеләр.  Болардан котылып, Албаба  станциясенә төшкәч, ник бер җан иясе булсын, ичмаса, дөм караңгы. Кайтам шулай курка-курка җәяү. Атлап та карыйм, йөгереп тә. Ара – сигез чакрым. Ислам урманына җиткәндә, ниндидер ак нәрсә тора бит. Әй куркам үзем. Ниш­лисең, Аллаһка тапшырдым: атласам да атлыйм, атламасам да  барам, артка юл юк.  Барып җитсәм, Аллаһның рәхмәте, багана икән, курыкканга куш күренгән».
Әллә кешене авырлыклар  күреп үсү чыныктырамы, киң күңелле итәме. Әллә яшьли әтисез калып, үги ана  белән яшәү нечкә күңелле иткәнме.  Дания апа үги әнисен бары  яхшы яктан гына  искә ала иде.  Гомумән, ул бер кешедә  дә кимчелек күрмәде, кеше сөйләмәде.
Хәзер уйлыйбыз, ул  чын тәрбияче булган икән, олы кешеләр булгач та, Дания апа кебек тәрбиячеләргә  мохтаҗ була икән  бу кеше дигәнең.
Дания апа кешеләргә  үрнәк булып, дөньяның  ямен, тәмен, мәгънәсен  тоеп яшәде. Дания апа белән аралашу үзе бер ял иде. Аның дөньяның һәрбер мәсьәләсенә  үзенең җавабы, һәрвакыт мисалы бар иде.
Әлбәттә, күп эшләү, борчулар эзсез  калмагандыр, кырык яшьләрендә авырып китә. Врачлар соңга калган, ике атна  гомере бар дип хөкем чыгара. Әмма Аллаһ шифасын бирә: халык медицинасы тәҗрибәсен кулланып, тормыш иптәше, балалары ярдәме белән Дания апа аякка баса. Аның көчле рухлы, оптимист, сабыр булуы бу чирне җиңәргә ярдәм итә. Аңа Аллаһ Тәгалә гүя бераз гомерен озайтып, башкаларга  яхшылык эшләп калырга мөмкинчелек тудыра. Әлбәттә, кешеләргә игелекле  булу – аның өчен гадәти эш иде. Дания апа өчен  ул танышмы, таныш булмаган кешеме, дустымы, дошманымы (булдымы икән аның дошманы?) туганымы, мөһим  түгел, ул изгелек кылыр­га ашыга иде.
– Институтта укытканда минем  группадагы егетне кулга алдылар, – дип сөйли ул. – Үзенең гаепсез булуын исбатлый алмый. Ә мин моның бер гаепсез икәнен тоям.
Шуннан ул үзенең укучысы өчен Самарага  судка кадәр барып җитә һәм гаепсез кешенең аклануына ирешә.
Укытучы булып эшләгәндә аңа  рус телле  студентларга  татар теле  укытырга кушалар. Һәм ул  үзе рус балаларына  татар телен өйрәтү буенча методик ярдәмлек төзи. Үз акчасына методик ярдәмлекне  бастыра һәм тарата.
Әйе, тормыш мәгънәсе гомер еллары белән исәпләнми, ә кылган гамәлләр, үзеннән соң җирдә изгелек калдыруың  белән  хисап кылына. Дания апа  кебек кешеләр халык күңелендә озак  яшиләр. Урыны оҗмахта булсын  иде, рухы шат булсын иде Дания апаның.
Әле һаман да әллә кайдан гына килеп чыгар да, «Әссәләмәгаләйкүмнәр» дип елмаеп, кулларын җәеп кочаклап алыр төсле. Дөрес язган язучы:  кеше китә –  җыры кала икән. Җыр бу урында  киң мәгънәле  сүз – якты эзе, күркәм эшләре, изге гамәлләре, иншааллаһ, югалмас Дания апаның. Догаларыбыздан калдырмасак иде аны.  Сагынабыз, бик юксынабыз.

Күгәй мәдәният йорты хезмәткәрләре.

 

Теги:
Нравится
Поделиться:
Реклама
Комментарии (0)
  • 23 января 2018 в 15:50
    Депутат кабул итә 2018 елның 31 гыйнварында 13 сәгатьтә “Бердәм Россия” сәяси партиясенең Яшел Үзән районындагы җирле бүлегендә  Россия Федерациясе Дәүләт Думасы депутаты Ирек Зиннуров халыкны кабул итә.
    22
    0
    0
  • 23 января 2018 в 14:42
    Энә дә – бүләк Мулла Илендә яшәүче  Мансур Насыйбуллин озак еллар Тольяттида гомер итсә дә, район хәлләре белән кызыксынып тору өчен “Яшел Үзән”гә языла.
    30
    0
    0
  • 23 января 2018 в 13:40
    200 һәм 2000 сумлык купюраны кабул итмәгән өчен 50000 штраф түләтәчәкләр 200 һәм 2000 меңлек купюралар, сирәк булса да, халык арасына чыкты. Кайберәүләр, әлегә сирәк күренгән купюраларны интернет аша кыйбаткарак бәягә сатарга тырышалар. Ә кайбер сатучылар, киресенчә, яңа номиналлы акчаны кабул итәргә теләмиләр.
    36
    0
    0
  • 23 января 2018 в 12:06
    Гел хыянәт Яңа ел бәйрәмнәренең озын булуы берәүләрнең кунакка иркенләп йөрер­гә, берәүләргә эшсезлектән эш эзләп йөрү генә. Нигә кирәк шулкадәр ял көне?!
    51
    0
    1
  • 23 января 2018 в 10:42
    Гендиректор Техмаша Владимир Лепин посетил POZIS В рамках рабочего визита в Татарстан компанию POZIS (АО «ПОЗиС»), входящую в Госкорпорацию Ростех, посетила делегация топ-менеджмента концерна «Техмаш» во главе с генеральным директором Владимиром Лепиным. Это первое знакомство руководителя холдинга с зеленодольским заводом.
    33
    0
    0
  • 22 января 2018 в 19:57
    Татарстанда буран өч көн дәвам итәчәк Алдагы өч тәүлектә республика территориясендә урыны белән кар явачак, 23 гыйнвардан 24енә каршы төндә көчле буран көтелә.
    52
    0
    0
  • 22 января 2018 в 18:46
    “Яшел Үзән” бүләк өләшә Газетабызга 2018 елның беренче яртыеллыгына язылучылар арасында бүләкләр уйнатачакбыз дигән идек. Сүзебездә тордык. Җирәбә нәтиҗәсендә билгеләнгән җиңүчеләрнең исемлеген “Яшел Үзән”ебезнең узган җомга санында бастырып та чыгардык.
    78
    0
    0
  • 22 января 2018 в 17:22
    Яшел Үзәндә яшәүчеләрне һәм кибетләрне талаучы тотылды Видеокүзәтү камералары Яшел Үзән эчке эшләр бүлеге оперативникларына серияле талаучыны тоткарларга ярдәм итә.
    76
    0
    0
  • 22 января 2018 в 16:26
    Татарстан синоптиклары буран һәм көчле җил хакында кисәтә Буран вакытында күз күреме 1-2 чакрымга кадәр кими, дип кисәтә синоптиклар.
    59
    0
    0
  • 22 января 2018 в 15:36
    Бәйге тәмамлана Традиция буларак Яшел Үзән районы башлыгы һәм «Яшел Үзән» газетасы призына ел саен үткәрелә торган “Безнең йортта – Яңа ел” дип исемләнгән бәйге игълан иткән идек. Конкурс ахырына якынлаша.
    74
    0
    1
  • 22 января 2018 в 14:40
    Илсөя Завилейская: “ Киләчәктә дә бергә булыйк, хөрмәтле укучыларыбыз!” “Яшел Үзән” бүләкләр өләшә башлады.Ни кызганыч, бүләкләрне лоторея уйнаткан кебек кенә уйнаттык шул, газетага язылучыларның барысына да бүләк алырлык хәлебез юк. Кызганыч, күпчелек шулай аңлаган булып чыкты.
    74
    0
    1
  • 22 января 2018 в 13:32
    Бүгенгә ТНВ каналы тапшырулары вакыты Күпсанлы укучыларыбыз соравы буенча
    65
    0
    0
  • 22 января 2018 в 13:10
    КЛАРА ФИЛИППОВА: "МИН КАРШЫ ТҮГЕЛ!" Мин, һич тә, каршы түгел.  Кисен татар кызы калфакны! Зурласыннар тарихыбызны, оныттырмыйк яшьләребезне!
    66
    0
    0
Реклама
  • 23 октября 2017 в 14:24
    Защити себя!
  • Бакырчыда Мәүлид бәйрәме
  • Яшел Үзән пассажир автотранспорт предприятиясендә ничек бәйрәм иттеләр?
  • Авыр атлетлар кабат Яшел Үзәндә
  • Бакырчыда каз өмәсе
  • Яшел Үзән полициясе бәйрәм итте (ФОТОРЕПОРТАЖ)
  • Газовикларның риск зонасына васильеволылар да эләгә
  • Безнең кораблар Гарәп диңгезен иңли башлады
  • Маякта йозлэгэн казый жыелды. Нэрсэ булган???
  • МЕТЕОРда балалар өчен оештырылган ярыш
  • Юныс Сафиуллин белән очрашу кичәсе
  • 1 ноября 2017 в 10:53
    БЕЗ СЕЗНЕ КӨТӘБЕЗ! Белдерүләрегезне 5-67-02 телефоны аша яки Гоголь ур, 23а йортына килеп калдыра аласыз.
  • 20 января 2018 в 20:27
    Мулла Иле егете бит ул! Узган елның декабрь ахырында Яшел Үзән шәһәре һәм районының 50 сәләтле укучысы музыка театрының колонналы залында башлык Александр Тыгин белән очрашты. Мондый бәхет республика, бөтенроссия буенча фән олимпиадаларында, иҗади бәйгеләрдә, билгеле спорт ярышларында җиңү яулаган, иҗтимагый тормышта актив катнашкан балаларга елмайды. Башкаларга үрнәк булып торган укучыларның әти-әниләре дә чакырулы иде.
    156
    0
    4
  • 22 января 2018 в 11:41
    Фаҗига артыннан фаҗига: биш бала ятим Гаиләдә бу икенче фаҗига – бер ел элек әтиләре ДТПда һәлак була.
    145
    0
    0
  • 20 января 2018 в 18:40
    «Бакырчымда таңнар ата» Әй, Бакырчым, минем туган җирем, Тирә-якта сиңа тиңнәр юк! Туган авылының чын патриоты, аның әле бик күп гасырлар яшәвен бар булганы белән теләп, киләчәге, язмышы өчен ихлас борчылучы шәхес, бакырчылы Рәйханә Зәйнуллинаның «Бакырчымда таңнар ата» дип тирән мәгънә салынган исем астында 287 битле китабы яңа гына табадан төшеп, дөнья күрде.
    132
    0
    1
  • 20 января 2018 в 15:26
    Күңелемдәгесен әйтәм Идел катса да, шатлык китермәде. Авылга барыбер юл кыскармады. Боз кичүе - бер якка 170 сум. Артык кыйммәт. Әйләнгечтән кайтырга туры киләчәк.
    123
    0
    2
  • 20 января 2018 в 09:52
    Урамда – кыш... Чана, чаңгы шуар чак Спорт белән шөгыльләнү бүген, чынлап та, модада. Элек тә чаңгыда, тимераякта шуа, хоккей уйный идек инде, диярсез. Шулайдыр да, тик бүген авылларда, берсеннән-берсе күреп, сәламәт яшәү рәвеше алып барырга омтылучыларның көннән-көн артуы үзенә бер күңелле. Авылны һич кенә дә кышкы йокыга талган дип әйтеп булмый, җәмәгать. Киресенчә, кичен салада икенче тормыш башлана гына әле.
    112
    0
    0
  • 21 января 2018 в 17:40
    Тоташ моңнан гына тора Яшел Үзәнне җырчылар ярата, бер-бер артлы килеп кенә торалар. Берсенең дә хәтерен калдырмый райондашлар – тамашаларга ябырылып килә. Әле бер концертны да калдырмаучы тамашачыларны да беләм мин.
    107
    0
    0
  • 21 января 2018 в 19:59
    Бүләкләр уйнатылды, йә, җиңүчеләр кем? Подписка бәясе артуга карамастан, быел да безнең белән яңа елга аяк баскан укучыларыбыз арасында бүләкләр уйнаттык. Бу – матур традицияләребезнең берсе. Без инде гади генә район газетасы редакциясе буларак, сезне әллә нинди зур, кыйммәтле призлар белән кызыктыра алмыйбыз. Шулай да, энә дә бүләк, дөя дә диләрме әле, эш аның кыйммәтендә түгел. Шөкер, мул тормышта яшибез, барысы да бар һәм берәүне дә берни белән дә кызыктырып булмый бүгенге көндә. Ә көтмәгәндә бүләк отып кую үзе бер күңелле һәм рәхәт бит ул.
    87
    0
    0
  • 20 января 2018 в 08:40
    Дмитрий Рогозин: «Без сезнең эштән канәгать» А.М.Горький исемендәге Яшел Үзән заводында 22160 проектындагы патруль корабле сериясендә алтынчы корабльгә нигез салу тантанасы булды.
    85
    0
    0