Яшел Үзән

Дәшми калу мөмкин түгел

Шушындый көнгә килеп җиттек, җәмәгать. Татар телен укытыргамы, юкмы дигән бәхәс кызганнан-кыза гына бара. Россия Президентының Йошкар-Олада әйткән сүзләре шуның кадәр тавыш чыгарыр дип кем уйлаган. Бүген, шушы ук Татарстанда яшәүчеләрнең туган телебезгә карата булган фикерләрен ишетеп йөрәк әрни.

Татар телен ничек укытырлар соң? Бу көннәрдә әнә шул сорау телдән төшми. Әлеге темага интернет челтәрендә барган бәхәсне укып чәчләр үрә тора. Каян килә шуның кадәр нәфрәт, балам татар телен укымасын дип аяк терәп каршы килү? Телләр белүнең беркай­чан да комачауламавын да яхшы аңлыйлар югыйсә. Шулай да бу хакта кайбер әти-әниләрнең ишетергә теләге дә юк. Әйе, һәркем үзенчә фикер йөртә. Ә бүгенге көндә мәктәп директорлары белән укытучыларның хәле тагын да аяныч. Туган телен бар күңелен биреп укыткан, эшсезлек алдында калган укытучыларга кая барырга?! Узган атнада мәктәпләрне прокуратура тикшереп китте. Әлегә нәтиҗәләр билгесез. Район башкарма комитетының мәгариф идарәсе шулай ук бернинди мәгълүмат бирми. Аның каравы бу атнада мәктәпләрдә әти-
әниләр җыелышлары узды инде. Төп сорау –  татар телен укыту-укытмауны хәл итү. Инде беренче чирек тәмамланып килгәндә әзер булган укыту планын тулысы белән диярлек үзгәртергә кирәк. Директорларның башка юлы юк. Алай да кайбер уку йорты җитәкчеләре татар теле өчен көрәшү теләге белән чыкты. Ике мәктәп директоры прокуратура боерыгына суд тәртибендә ризасызлык белдерә. Мәктәпләрнең берсе Казанда, икенче татар гимназиясе – республика районында. Аларга юридик ярдәмне күрсәтергә танылган адвокат Руслан Нагиев алынган икән.
Кызым белем алучы 3нче гимназия­дә 1110 укучы укый, шуларның 196сы татар, 698 – рус милләтеннән. Катнаш никахта тәрбияләнүче укучылар саны – 207. Гимназиянең милләтләр дуслыгын ныгытучы күркәм традицияләре яшәп килә. Һәм шулай тыныч кына укыган вакытта республикада барган вәзгыять безнең балаларга да кагылмый калмады. Ата-аналар җыелышында мәктәп директоры аңлатканча, коллектив гимназия статусына туры килерлек укыту планының бер генә вариантын сайлап алган, анда туган тел атнасына өч тапкыр күрсәтелгән. Гариза язганда бу өч дәресне укыйсыңмы, әллә каршы чыгасыңмы дип сайлап алырга гына кирәк иде. Безнең балаларыбыз татар телен укырга киткән вакытта, башкалар үз туган телләрен – өстәмә рус телен укыячак икән. Ул фәннәрдән, рус теле педагоглары җитмәү сәбәпле, шул ук татар теле укытучылары керергә мөмкин. Филологларның бу фәнне укытыр­га хокуклары бар. Аерым курсларда белем алырга гына кирәк, үз хисабыңа. Татар теленә өстенлек бирүче рус милләтеннән булган балаларга укыту программасы җиңелрәк булачак дип ышандырдылар. 
– Бу ситуациядә мәктәп тә, укытучылар да гаепле түгел, шуңа да балаларыбыз татар телен укысын дип гариза язарга кирәк, –  дип өндәүчеләр дә булды җыелышта. 

Бу фикер белән татар әти-әниләре чыкты дип уйламагыз. Татар телен якын күреп, киләчәктә өйрәнергә каршы килмәүче рус гаиләләре дә бар арабыз­да. Ә инде үзләре чын татар булып та, балама бу телне өйрәтергә каршы диеп күкрәк киереп йөрүче манкортларга ни дип әйтергә?! Милләтебез язмышына, телебезнең бетүенә төкереп караучы татар гаиләләренә бу очракта әйтерлек сүзләр таба алмыйм. Бары тамакка төер тыгыла, күзгә яшь килә...
Әйе, татар теле өйрәтү методикасының камил булмавы, җиренә җиткерелеп эшләнмәве турында еш әйтәләр. Грамматикасы үтә катлаулы, программасы гадиләштерелсә, җиңелрәк булса, рәхәтләнеп өйрәнер идек дигән фикерне сыйныфташларның әти-әниләреннән дә ишетәм. Бәлки, чынлап та, шулайдыр. Тик андый минусларны һәр фән буенча табарга мөмкин. Мәсәлән, инглиз теленнән шәхси курсларга йөрүчеләр укыту методикасы белән мактана. Димәк, мәктәптә инглиз телен укыту шулай ук камил дәрәҗәдә түгел. Берәү дә бит бу телгә каршы чыкмый. Әле 2020 елда БДИ бирә башласак, ниләр күрербез?!
Һәр мәктәп үзенең укыту программасына туры килерлек вариантны сайлап ала һәм җыелышларда әти- әниләргә тәкъдим итә.
— Бездә «Телләр турында» закон бар. Мәктәпләрдә татар теле әти-әниләр ризалыгы белән укытылырга тиешле дигән прокуратура боерыгы булуга карамастан, рәсми карар, төп нәтиҗәләр буенча, 27 октябрьдән соң гына ясалачак, – дип ассызыклады ТР мәгариф һәм фән министры урынбасары Андрей Поминов Министрлар Кабинетында узган брифингта, журналистларның татар теленең киләчәге турындагы сорауга җавап итеп. 
Алдан язып үткәнемчә, интернетны күзәтеп барган кеше буларак, бүген анда ниләр генә язмыйлар. Кайберләре йөрәккә ук кебек кадала. Һәм менә ул фикерләрнең берничәсен газета укучыларга да тәкъдим итәсем килә.
– татар телен мәктәпләрдә мәҗбүри укытырга кирәк. Ни өченме? Татарстанда дәүләт хезмәткәре булып эшкә урнашканда тел белмәү аркасында синнән баш тартмасыннар өчен! Катнаш никахлар да күп. Аннан юрист, табиб һәм башка һөнәр ияләренә җирле телне белү бик тә мөһим.

– Татар теле Татарстанда мәҗбүри калырга тиеш, әлбәттә, дәресләр санын 2-3кә кыскартсалар да була. Тик ул милләттән аермалы буларак, һәркем өчен укытылырга тиеш. 

– Сез ничек шуны аңламыйсыз, гариза язып балаларыгызга өстәмә рус теле укытмаячаклар. Ул бөтенләй башка фән булачак. Күпләрнең татарларга булган нәфрәттән күзе тонган бит, ә! 

– Башка милләт балаларына ГИА бирүне кертергә кирәк түгел иде. Дәресләр саны азрак булып, күбрәк сөйләм телен өйрәтсеннәр, синтаксис, грамматикага артык кереп китмичә. Ә инде татар милләтеннән булганнар каршы икән, монда әти-әниләр гаепле.
Кызымның сыйныфында грузин милләтеннән булган Нини Хорава укый. Барлык фәннәрне дә «5» ле билгесенә генә үзләштерә. Туган грузин теленнән кала, рус, инглиз һәм татар телен рәхәтләнеп өйрәнә. Бу кызга сокланмый мөмкин түгел, барсына да өлгерә, мәктәптән тыш төрле түгәрәкләргә дә йөри. Ә тел өйрәнү авыр диеп әйтү ул бер аклану гына. Әйе, авыр, тик бу тормышта бер генә әйбер дә җиңел бирелми.  Һәм балаларыбызга тел өйрәнү мөмкинлеген бетерү, татар телен кысу бүгенге көндә иң зур хата. Кызганыч, бу хакыйкатьне күпләр аңламый һәм аңларга да теләми.


P.S.Газетаны бастырырга җибәрер алдыннан гына ТР Дәүләт Советы сессиясендә Президент Рөстәм Миңнеханов телләр турындагы сорау буенча җиткергән фикере пәйда булды. «Татар теле мәктәпләрдә мәҗбүри фән буларак калыр­га тиеш, ничә сәгать укытылу буенча алтын урталыкны табарга кирәк. Ничек инде дәүләт телен укучы үз теләге белән укырга тиеш. Дөньяда бер генә җирдә дә мондый хәл юк. Бар икән, күрсәтегез! Без бу сорауны бик яхшы аңлыйбыз һәм эш алып барабыз!»


 

Теги:
Нравится
Поделиться:
Реклама
Комментарии (0)
  • 23 января 2018 в 19:17
    Җиңүчеләр арасында безнекеләр “А.М.Горький исемендәге Яшел Үзән заводы” АҖ 2017 елның “Россиянең иң яхшы 100 товары” программасының федераль этабы һәм “Татарстан республикасының иң яхшы товарлары һәм хезмәтләре” конкурсының төбәк этабында җиңде.
    10
    0
    0
  • 23 января 2018 в 15:50
    Депутат кабул итә 2018 елның 31 гыйнварында 13 сәгатьтә “Бердәм Россия” сәяси партиясенең Яшел Үзән районындагы җирле бүлегендә  Россия Федерациясе Дәүләт Думасы депутаты Ирек Зиннуров халыкны кабул итә.
    32
    0
    0
  • 23 января 2018 в 14:42
    Энә дә – бүләк Мулла Илендә яшәүче  Мансур Насыйбуллин озак еллар Тольяттида гомер итсә дә, район хәлләре белән кызыксынып тору өчен “Яшел Үзән”гә языла.
    46
    0
    1
  • 23 января 2018 в 13:40
    200 һәм 2000 сумлык купюраны кабул итмәгән өчен 50000 штраф түләтәчәкләр 200 һәм 2000 меңлек купюралар, сирәк булса да, халык арасына чыкты. Кайберәүләр, әлегә сирәк күренгән купюраларны интернет аша кыйбаткарак бәягә сатарга тырышалар. Ә кайбер сатучылар, киресенчә, яңа номиналлы акчаны кабул итәргә теләмиләр.
    45
    0
    0
  • 23 января 2018 в 12:06
    Гел хыянәт Яңа ел бәйрәмнәренең озын булуы берәүләрнең кунакка иркенләп йөрер­гә, берәүләргә эшсезлектән эш эзләп йөрү генә. Нигә кирәк шулкадәр ял көне?!
    71
    0
    1
  • 23 января 2018 в 10:42
    Гендиректор Техмаша Владимир Лепин посетил POZIS В рамках рабочего визита в Татарстан компанию POZIS (АО «ПОЗиС»), входящую в Госкорпорацию Ростех, посетила делегация топ-менеджмента концерна «Техмаш» во главе с генеральным директором Владимиром Лепиным. Это первое знакомство руководителя холдинга с зеленодольским заводом.
    40
    0
    0
  • 22 января 2018 в 19:57
    Татарстанда буран өч көн дәвам итәчәк Алдагы өч тәүлектә республика территориясендә урыны белән кар явачак, 23 гыйнвардан 24енә каршы төндә көчле буран көтелә.
    55
    0
    0
  • 22 января 2018 в 18:46
    “Яшел Үзән” бүләк өләшә Газетабызга 2018 елның беренче яртыеллыгына язылучылар арасында бүләкләр уйнатачакбыз дигән идек. Сүзебездә тордык. Җирәбә нәтиҗәсендә билгеләнгән җиңүчеләрнең исемлеген “Яшел Үзән”ебезнең узган җомга санында бастырып та чыгардык.
    87
    0
    0
  • 22 января 2018 в 17:22
    Яшел Үзәндә яшәүчеләрне һәм кибетләрне талаучы тотылды Видеокүзәтү камералары Яшел Үзән эчке эшләр бүлеге оперативникларына серияле талаучыны тоткарларга ярдәм итә.
    82
    0
    0
  • 22 января 2018 в 16:26
    Татарстан синоптиклары буран һәм көчле җил хакында кисәтә Буран вакытында күз күреме 1-2 чакрымга кадәр кими, дип кисәтә синоптиклар.
    65
    0
    0
  • 22 января 2018 в 15:36
    Бәйге тәмамлана Традиция буларак Яшел Үзән районы башлыгы һәм «Яшел Үзән» газетасы призына ел саен үткәрелә торган “Безнең йортта – Яңа ел” дип исемләнгән бәйге игълан иткән идек. Конкурс ахырына якынлаша.
    81
    0
    1
  • 22 января 2018 в 14:40
    Илсөя Завилейская: “ Киләчәктә дә бергә булыйк, хөрмәтле укучыларыбыз!” “Яшел Үзән” бүләкләр өләшә башлады.Ни кызганыч, бүләкләрне лоторея уйнаткан кебек кенә уйнаттык шул, газетага язылучыларның барысына да бүләк алырлык хәлебез юк. Кызганыч, күпчелек шулай аңлаган булып чыкты.
    78
    0
    1
  • 22 января 2018 в 13:32
    Бүгенгә ТНВ каналы тапшырулары вакыты Күпсанлы укучыларыбыз соравы буенча
    70
    0
    0
Реклама
  • 23 октября 2017 в 14:24
    Защити себя!
  • Бакырчыда Мәүлид бәйрәме
  • Яшел Үзән пассажир автотранспорт предприятиясендә ничек бәйрәм иттеләр?
  • Авыр атлетлар кабат Яшел Үзәндә
  • Бакырчыда каз өмәсе
  • Яшел Үзән полициясе бәйрәм итте (ФОТОРЕПОРТАЖ)
  • Газовикларның риск зонасына васильеволылар да эләгә
  • Безнең кораблар Гарәп диңгезен иңли башлады
  • Маякта йозлэгэн казый жыелды. Нэрсэ булган???
  • МЕТЕОРда балалар өчен оештырылган ярыш
  • Юныс Сафиуллин белән очрашу кичәсе
  • 1 ноября 2017 в 10:53
    БЕЗ СЕЗНЕ КӨТӘБЕЗ! Белдерүләрегезне 5-67-02 телефоны аша яки Гоголь ур, 23а йортына килеп калдыра аласыз.
  • 20 января 2018 в 20:27
    Мулла Иле егете бит ул! Узган елның декабрь ахырында Яшел Үзән шәһәре һәм районының 50 сәләтле укучысы музыка театрының колонналы залында башлык Александр Тыгин белән очрашты. Мондый бәхет республика, бөтенроссия буенча фән олимпиадаларында, иҗади бәйгеләрдә, билгеле спорт ярышларында җиңү яулаган, иҗтимагый тормышта актив катнашкан балаларга елмайды. Башкаларга үрнәк булып торган укучыларның әти-әниләре дә чакырулы иде.
    157
    0
    4
  • 22 января 2018 в 11:41
    Фаҗига артыннан фаҗига: биш бала ятим Гаиләдә бу икенче фаҗига – бер ел элек әтиләре ДТПда һәлак була.
    153
    0
    0
  • 20 января 2018 в 18:40
    «Бакырчымда таңнар ата» Әй, Бакырчым, минем туган җирем, Тирә-якта сиңа тиңнәр юк! Туган авылының чын патриоты, аның әле бик күп гасырлар яшәвен бар булганы белән теләп, киләчәге, язмышы өчен ихлас борчылучы шәхес, бакырчылы Рәйханә Зәйнуллинаның «Бакырчымда таңнар ата» дип тирән мәгънә салынган исем астында 287 битле китабы яңа гына табадан төшеп, дөнья күрде.
    138
    0
    1
  • 20 января 2018 в 15:26
    Күңелемдәгесен әйтәм Идел катса да, шатлык китермәде. Авылга барыбер юл кыскармады. Боз кичүе - бер якка 170 сум. Артык кыйммәт. Әйләнгечтән кайтырга туры киләчәк.
    130
    0
    2
  • 21 января 2018 в 17:40
    Тоташ моңнан гына тора Яшел Үзәнне җырчылар ярата, бер-бер артлы килеп кенә торалар. Берсенең дә хәтерен калдырмый райондашлар – тамашаларга ябырылып килә. Әле бер концертны да калдырмаучы тамашачыларны да беләм мин.
    119
    0
    0
  • 20 января 2018 в 09:52
    Урамда – кыш... Чана, чаңгы шуар чак Спорт белән шөгыльләнү бүген, чынлап та, модада. Элек тә чаңгыда, тимераякта шуа, хоккей уйный идек инде, диярсез. Шулайдыр да, тик бүген авылларда, берсеннән-берсе күреп, сәламәт яшәү рәвеше алып барырга омтылучыларның көннән-көн артуы үзенә бер күңелле. Авылны һич кенә дә кышкы йокыга талган дип әйтеп булмый, җәмәгать. Киресенчә, кичен салада икенче тормыш башлана гына әле.
    116
    0
    0
  • 21 января 2018 в 19:59
    Бүләкләр уйнатылды, йә, җиңүчеләр кем? Подписка бәясе артуга карамастан, быел да безнең белән яңа елга аяк баскан укучыларыбыз арасында бүләкләр уйнаттык. Бу – матур традицияләребезнең берсе. Без инде гади генә район газетасы редакциясе буларак, сезне әллә нинди зур, кыйммәтле призлар белән кызыктыра алмыйбыз. Шулай да, энә дә бүләк, дөя дә диләрме әле, эш аның кыйммәтендә түгел. Шөкер, мул тормышта яшибез, барысы да бар һәм берәүне дә берни белән дә кызыктырып булмый бүгенге көндә. Ә көтмәгәндә бүләк отып кую үзе бер күңелле һәм рәхәт бит ул.
    91
    0
    0
  • 20 января 2018 в 08:40
    Дмитрий Рогозин: «Без сезнең эштән канәгать» А.М.Горький исемендәге Яшел Үзән заводында 22160 проектындагы патруль корабле сериясендә алтынчы корабльгә нигез салу тантанасы булды.
    89
    0
    0