Яшел Үзән

ИГЕЛЕКЛЕ ИҖАТ ИЯСЕ

Танылган журналист һәм шагыйрь, Татарстан Республикасының атказанган мәдәният хезмәткәре Илгизәр Кәримҗан улы Фазлуллин (Илгизәр Фазули) - кайнап торган тормышның үзеннән күтәрелгән шәхесләребезнең берсе. Хезмәт эшчәнлегенә 57 ел, үзенә 75 яшь тулган бу көннәрдә күренекле якташыбыз Илгизәр Фазлуллинның бай эчтәлекле тормыш юлы турында икенче бер танылган якташыбыз Фирдәвес Зарифның язмасын кыскартып...

Танылган журналист һәм шагыйрь, Татарстан Республикасының атказанган мәдәният хезмәткәре Илгизәр Кәримҗан улы Фазлуллин (Илгизәр Фазули) - кайнап торган тормышның үзеннән күтәрелгән шәхесләребезнең берсе. Хезмәт эшчәнлегенә 57 ел, үзенә 75 яшь тулган бу көннәрдә күренекле якташыбыз Илгизәр Фазлуллинның бай эчтәлекле тормыш юлы турында икенче бер танылган якташыбыз Фирдәвес Зарифның язмасын кыскартып бирергә булдык.
Ул 1937 елның 11 июнендә элеккеге Төньяк Норлат (хәзерге Яшел Үзән) районының Әрә-Тугай авылында укытучы гаиләсендә туып үсә. 1954 елда Норлат урта мәктәбен тәмамлагач, Казанда авиация заводы каршындагы 3нче санлы техник училищеда укып, анда лекальчы-слесарь һөнәренә өйрәнә һәм шуннан соң авиация заводында гади эшче булып хезмәт куя. Озак та үтмәстән аны, сәләтле каләм иясе буларак, заводның 1932 елдан бирле татар телендә чыгып килүче «Алга» газетасы редакциясенә даими эшкә чакырып алалар. Ул газетаның әдәби хезмәткәре, җаваплы секретаре булып эшли, газетаның редакторы итеп билгеләнә. Хезмәттән аерылмыйча укып, Илгизәр Фазлуллин Казан дәүләт университетының журналистика бүлеген тәмамлый. 1963 елда ул СССР Журналистлар берлегенә әгъза итеп кабул ителә.
1973-1977 елларда И. Фазлуллин Казан шәһәренең Ленин районы башкарма комитетына ике чакырылышта секретарь итеп сайлана.
1998 елдан Илгизәр Фазлуллин С. П. Горбунов исемендәге Казан авиация производствосы берләшмәсенең берләштерелгән редакциясендә «Алга» һәм «Вперед» газеталарының баш мөхәррире булып эшли.
Балалык еллары авыр сугыш чорына туры килә Илгизәрнең. Моңлы бала кечкенәдән гармунда оста итеп уйный. Сугыш елларында фронтка китүче авылдашлары: «Кулыбызда күтәреп барган килеш, гармунын уйнап, авыл капкасын чыкканчы гына озатса иде», - дип, аны гозерләп сорап, әтисе Кәримҗан абый янына әледән-әле килә торган булалар...
Шигырьләре вакытлы матбугатта 1954-1955 елларда басыла башлаган Илгизәр Фазлуллин (әдәби псевдонимнары «Фазули», «Фазулла», «И. Кәримов») - бүген республикабыз газета-журналларында, заманында «Беренче карлыгачлар», «Яшьлек алга ашкына», «Дуслык» кебек күмәк җыентыкларда, халыкара академик «Мирас», «Идел» һ.б. журналларда, татар календарьларында басылып чыккан, радио-телевидениедән укылган-башкарылган шигырьләр, җырлар авторы, үзенең хикәяләре, юморескалары, парчалары, рецензияләре белән билгеле каләм әһеле, шулай ук күпсанлы очерклары, зарисовкалары белән танылган журналист.
Илгизәр Фазлуллин - «Алга» газетасы каршында озак еллар дәвамында уңышлы эшләп килгән әдәбият-иҗат түгәрәген (соңрак иҗат берләшмәсен) оештыручыларның берсе, байтак еллар аның бюро рәисе дә. Бу түгәрәк әле дә эшләп килә. Тулай торакларда, мәдәният сарайларында, мәктәпләрдә үткәрелгән әдәби-музыкаль һәм тематик кичәләр, татар әдәбиятын, язучыларыбыз, шагыйрьләребез әсәрләрен пропагандалау - боларның һәркайсында да Илгизәр Фазлуллинның зур тырышлыгы, оештыру эшчәнлеге, иҗади сәләтенең саекмас булуы ачык чагыла.
1970 елда эшче-шагыйрь Илгизәр Фазлуллин иҗаты турында Ленин исемендәге мәдәният сараеның яшь кинематографлары тарафыннан «Истоки творчества» дип исемләнгән кыска метражлы документаль фильм да төшерелә һәм ул авиация заводының хезмәт коллективларына күрсәтелә. Бу фильм турында «Советские профсоюзы» журналында фоторепортаж, «Советская Татария» газетасында хәбәр урнаштырыла.
Әдәбият белгечләреннән, язучы-шагыйрьләрдән Зөфәр Рәмиев, Тәүфыйк Камалиев, Заһид Фәйзи, Нурислам Хәсәнов, Борһан Садретдинов һәм башкаларның шушы түгәрәктә каләм чарлавын әйтеп китү дә үзе үк күп нәрсә турында сөйли. Газета мөхәррире, шагыйрь һәм бу иҗат түгәрәгенә нигез салучыларның берсе буларак Илгизәр Фазлуллин Өлфәт Хаҗиев, Әлфинур Вафина, Раиф Бариев, Рафис Усманов, Ринат Мәннан кебек сәләтле каләмдәшләренә әле бүген дә иҗади ярдәм күрсәтеп килә. Бүгенге көндә аларның әсәрләре завод газетасында гына түгел, республика матбугатында да еш күренә. Өлфәт Хаҗиев, Әлфинур Вафина, Раиф Бариев, Ринат Мәннан, Хәмид Вәлиди үзләренең шигъри җыентыкларын да бастырып чыгардылар инде.
Шагыйрь Илгизәр Фазлуллин иҗат иткән шигырьләрдән һәм аның сүзләренә язылган җырлардан (бүгенге көндә аның 50гә якын шигыре көйгә салынган) төзелгән беренче әдәби-музыкаль композиция республикабыз радиосыннан 1992 елның 4 февралендә яңгыраган иде. Ул Татарстан радиосы фондына кабул ителеп, инде берничә тапкыр кабатлап та тапшырылды.
Билгеле булганча, халык күңеленә кереп калырлык җырлар иҗат итү - шагыйрь өчен дә, композитор һәм башкаручы өчен дә авыр, дәвамлы процесс. Илгизәр Фазлуллинның җыр текстлары композиторлар игътибарын үзләренең гадилеге һәм шул ук вакытта халыкчан булулары, чын кешелеклелек сыйфатларын, тормышыбыз матурлыгын күрә белергә өндәүләре белән җәлеп итәләр.
Г. Тукай исемендәге Дәүләт бүләге иясе шагыйрә Гөлшат Зәйнашева үзенең «Сара Садыйкова» дигән китабында болай дип язган иде: «Сара Садыйкова җырның тәрбия чарасы булуын бик нык аңлап иҗат итә, еш кына: «Мин җырларымны җырлаган, тыңлаган кешеләрнең күңеле яхшырсын дип язам», - ди. Илгизәр Фазлуллин сүзләренә язылган «Кешегә», «Белегез шуны» дигән җырларында аның кешегә карата иң изге теләкләре чагыла. Кеше, һичшиксез, яхшы күңелле булырга тиеш, бары тик яхшылык кына кылырга тиеш, - аның җырларында менә шул тезис куела...»
Язучы-табиб Нәкыйп Каштанов та «Шәһри Казан» газетасының 1994 елгы 9 июнь санында басылган «Күңел җимеше» исемле мәкаләсендә «Белегез шуны» дигән җырның киң таралган булуының төп сәбәбе - халыкчанлыкта икәнлегенә тукталып үтә: «Шулай бервакыт авыл өстенә моң тарала башлады. Тальян моңы. Ә бераздан егетләр, кызлар аңа кушылып җырлый да башладылар:
Иртә таңнарда
карыйм талларга,
Өзә үзәкне
кошларның моңы.
Аерылсам сездән,
якын дусларым,
Саргаер идем,
белегез шуны...
Бу җырның сүзләрен кем иҗат иткән иде соң әле, дип уйланып торганда, кылт итеп искә төште. Әйе, Илгизәр Фазлуллин сүзләре, көен Сара Садыйкова иҗат иткән.
Халкыбыз бу җырны күптән үз итте. Аны әнә шулай урамда да, табында да җырлыйлар, сәхнәдән дә яңгырый ул...»
2004 елда Илгизәр Фазлуллинның зәвыклы, матур итеп эшләнгән «Күгеш чишмәсе» дигән китабы дөнья күрде. Анда Төньяк Норлат (Яшел Үзән) районы төбәгеннән чыккан күренекле кешеләр: бөтен илгә танылган академик Илдус Хәйбуллин, Казандагы «Элекон» заводының башкаручы директоры Равил Мингалиев, тел, әдәбият галиме, профессор Мөхәммәтхан Фазлуллин, композитор Сара Садыйкованың ире, татарлардан беренче профессиональ режиссер, күренекле актер Газиз Айдарский, ветеран спортчылар арасында Европа һәм дөнья чемпионы Әхмәт Сираҗиев, танылган журналист, «Ватаным Татарстан» газетасының баш редактор урынбасары Фәния Әхмәтҗанова кебек мәшһүр шәхесләрнең тормыш юлы һәм хезмәт эшчәнлеге яктыртыла, бу төбәккә багышланган шигырьләр һәм җырлар укучылар игътибарына аерым бер бүлектә тәкъдим ителә.
Сүз уңаеннан шунысын да искәртү урынлы булыр: Илгизәр Фазлуллинның «Күгеш чишмәсе» дигән китабына тупланган очерк-зарисовкалар аның кешеләр күңелен нечкә тоемлаучы тәҗрибәле журналист булуын да, игътибарлы, кешелекле шәхес икәнлеген дә раслый. Аларның һәркайсы укучы игътибарын җәлеп итәрлек осталык, әдәби, образлы тел белән язылган.
Әйе, галим Рәмзи Вәлиев билгеләп үткәнчә, туган якларның барысы да - таулары, елгалары, кошлар сайравы, урманнар, кырлар, чишмәләре, авыллары һәм кешеләре - күңелгә якын, үз, изге һәм кадерле. Илгизәр Фазлуллин бездәге бу хисләрне тагын да көчәйтеп җибәрә, күңелләребезгә яктылык, матурлык өсти. Аның «Күгеш чишмәсе» дип аталган җырындагы (Мәсгут Имашев көе) менә бу юллар да тирән мәгънә белән әйтелгән: Күгеш - Тау ягы авылы, Челтери чишмәләре.
Суларын эчкәнең һаман
Исеңә төшәр әле.
Илгизәр Фазлуллин С. П. Горбунов исемендәге Казан авиация производствосы берләшмәсенең «Алга» һәм «Вперед» газеталарының баш мөхәррире вазифасында булды. Бер үк вакытта ул җәмәгать эшләрендә дә актив катнаша: Татарстан Республикасы Журналистлар берлегенең күзәтү-тикшерү һәм «Бәллүр каләм» комиссияләре әгъзасы, «Төньяк Норлат якташлык җәмгыяте»нең вице-президенты.
Аңа мәдәният өлкәсендәге казанышлары һәм югары журналистлык осталыгы өчен беренче Президентыбыз М.Ш.Шәймиев кулыннан Татарстан Республикасы Мактау грамотасын алу насыйп булды.
Танылган журналист, шагыйрь һәм актив җәмәгать эшлеклесе Илгизәр Кәримҗан улы Фазлуллинны олы юбилее белән ихластан котлап, аңа яңадан-яңа иҗат уңышлары, саулык-сәламәтлек, иминлек теләп калабыз.
Фирдәвес Зариф,
язучы

Нравится
Поделиться:
Реклама
Комментарии (0)
  • 20 января 2018 в 20:27
    Мулла Иле егете бит ул! Узган елның декабрь ахырында Яшел Үзән шәһәре һәм районының 50 сәләтле укучысы музыка театрының колонналы залында башлык Александр Тыгин белән очрашты. Мондый бәхет республика, бөтенроссия буенча фән олимпиадаларында, иҗади бәйгеләрдә, билгеле спорт ярышларында җиңү яулаган, иҗтимагый тормышта актив катнашкан балаларга елмайды. Башкаларга үрнәк булып торган укучыларның әти-әниләре дә чакырулы иде.
    26
    0
    0
  • 20 января 2018 в 18:40
    «Бакырчымда таңнар ата» Әй, Бакырчым, минем туган җирем, Тирә-якта сиңа тиңнәр юк! Туган авылының чын патриоты, аның әле бик күп гасырлар яшәвен бар булганы белән теләп, киләчәге, язмышы өчен ихлас борчылучы шәхес, бакырчылы Рәйханә Зәйнуллинаның «Бакырчымда таңнар ата» дип тирән мәгънә салынган исем астында 287 битле китабы яңа гына табадан төшеп, дөнья күрде.
    36
    0
    0
  • 20 января 2018 в 16:59
    Рамил Әсхәдуллин: «Әти безнең белән аралашмыйча яшәсә, трагедия булыр иде» Рамил Әсхәдуллин күпләргә Гамил Әсхәдуллинның улы һәм «Мунча ташы» театрында җырлап йөрүче егет буларак таныш. Җырлаудан кала, аранжировка, көйләр язу белән дә шөгыльләнә ул. Мәктәптә укыганда егетнең каратэ белән шөгыльләнәсе килсә, Гамил абый аны оста баянчы итеп күрергә тели.
    25
    0
    0
  • 20 января 2018 в 15:26
    Күңелемдәгесен әйтәм Идел катса да, шатлык китермәде. Авылга барыбер юл кыскармады. Боз кичүе - бер якка 170 сум. Артык кыйммәт. Әйләнгечтән кайтырга туры киләчәк.
    35
    0
    0
  • 20 января 2018 в 14:05
    Аерылышкач та хатынның баласына алимент түләргәме? – Бер хатынга өйләнеп аның баласын уллыкка алырга телим. Аерылыша калсак аның алимент таләп итмәячәге турында өйләнешү килешүендә (брачный контракт) язып буламы? Баласын да, үзен дә минем торакта теркәгән очракта, шулай ук аерылыша-нитә калсак, проблемалар булмасмы икән?
    20
    0
    0
  • 20 января 2018 в 12:50
    «Яшел Үзән» остаханәсе Кыш – кошларга аеруча авыр ел фасылы. Чөнки нәкъ менә бу вакытта аларга азык табуы авырая. Һәм кошлар безнең ярдәмгә мохтаҗ. Моның өчен әйдәгез җимлекләр ясыйк. Ә аны ясау ысуллары бихисап. Без сезгә иң гадиен тәкъдим итәбез.
    25
    0
    0
  • 20 января 2018 в 11:12
    Сайлауларга бар да әзер 2018 ел сайлауларының кайчан буласы инде һәркемгә мәгълүм – бу 18 март. Шулай ук, 6 елга президентлыкка кемнәрнең кандидат булып торуларын да һәркемнең беләсе килде. 12 гыйнвар төнендә бусы да ачыкланды. Исән-имин, билгеләнгән датаны җиткереп, күңелебезгә хуш килгән ил башлыгын гына сайлыйсы калды.
    29
    0
    0
  • 20 января 2018 в 09:52
    Урамда – кыш... Чана, чаңгы шуар чак Спорт белән шөгыльләнү бүген, чынлап та, модада. Элек тә чаңгыда, тимераякта шуа, хоккей уйный идек инде, диярсез. Шулайдыр да, тик бүген авылларда, берсеннән-берсе күреп, сәламәт яшәү рәвеше алып барырга омтылучыларның көннән-көн артуы үзенә бер күңелле. Авылны һич кенә дә кышкы йокыга талган дип әйтеп булмый, җәмәгать. Киресенчә, кичен салада икенче тормыш башлана гына әле.
    40
    0
    0
  • 20 января 2018 в 08:40
    Дмитрий Рогозин: «Без сезнең эштән канәгать» А.М.Горький исемендәге Яшел Үзән заводында 22160 проектындагы патруль корабле сериясендә алтынчы корабльгә нигез салу тантанасы булды.
    22
    0
    0
  • 19 января 2018 в 19:47
    Яшел Үзәндә татар телен өйрәнергә теләүчеләр шактый җыелган Яшел Үзәндә мәчетләр оештырган татар теле курсларында тел һәм дини, милли, кыйммәтләр турында сөлиячәкбез, - ди Яшел Үзән имам-мөхтәстибе.
    63
    0
    0
  • 19 января 2018 в 16:27
    Татарстанда -25 градуска кадәр суыта Урыны белән бераз кар явачак.
    52
    0
    0
  • 19 января 2018 в 15:32
    Ялганга ышанмагыз! Татарстан Республикасында пенсионерларга Пенсия фондының биш мең сум күләмендә акча түләү белән бәйле мошенниклык очраклары күзәтелгән. Әмма бу хәбәр дөреслеккә туры килми, быел андый өстәмә түләү көтелми.
    62
    0
    0
  • 19 января 2018 в 14:22
    Иң кайнар яңалыклар Олы Яке мәктәбе укучылары бу көннәрдә тырышып җимлекләр ясый. Алардан мәктәптә күргәзмә оештырылачак. Аннан төрле номинациядә җиңүчеләр ачыкланачак. Җимлекләрне өйләренә алып кайтып элгәннән соң, укучылар күзәтүләрен проект эшендә тәкъдим итәчәк.
    92
    0
    0
Реклама
  • 23 октября 2017 в 14:24
    Защити себя!
  • Бакырчыда Мәүлид бәйрәме
  • Яшел Үзән пассажир автотранспорт предприятиясендә ничек бәйрәм иттеләр?
  • Авыр атлетлар кабат Яшел Үзәндә
  • Бакырчыда каз өмәсе
  • Яшел Үзән полициясе бәйрәм итте (ФОТОРЕПОРТАЖ)
  • Газовикларның риск зонасына васильеволылар да эләгә
  • Безнең кораблар Гарәп диңгезен иңли башлады
  • Маякта йозлэгэн казый жыелды. Нэрсэ булган???
  • МЕТЕОРда балалар өчен оештырылган ярыш
  • Юныс Сафиуллин белән очрашу кичәсе
  • 19 января 2018 в 10:17
    Яшел Үзән районыннан чыккан батырларны ил белергә тиеш
    Уважаемые читатели! Скоро наша страна будет отмечать 73-летие Великой Победы над фашистской Германией. На протянувшихся от Северного Ледовитого океана до Черного моря фронтах Великой Отечественной войны наши земляки из дер. Паново проявляли мужество и отвагу. Благодаря рассекреченным в 21 веке архивным документам можно написать о каждом солдате и офицере, участвовавшим в ВОВ. Сегодня сообщаем о героях, чьи подвиги стали нам известны. Они были призваны различными городскими и районными военкоматами Советского Союза, в том числе Нурлатским и Зеленодольским военкоматами ТАССР.
    89
    0
    0
  • 1 ноября 2017 в 10:53
    БЕЗ СЕЗНЕ КӨТӘБЕЗ! Белдерүләрегезне 5-67-02 телефоны аша яки Гоголь ур, 23а йортына килеп калдыра аласыз.
  • 18 января 2018 в 14:42
    Дөрләп янган автобус эчендә 52 кеше һәлак булган (ВИДЕО) Фаҗига Казахстанда булган. 52 кеше тереләй янып үлгән, нибары 5 кеше генә чыгып котыла алган.
    213
    0
    0
  • 17 января 2018 в 13:18
    Билгеләнү 2018 елның 9 гыйнварында Яшел Үзән РУЭСы җитәкчесе итеп Шабалдашов Владимир Николаевич билгеләнде.
    198
    0
    0
  • 17 января 2018 в 15:20
    Бәхетле дә инде Бакырчы балалары! (Фото) Чынлап та, бәхетле. Кечкенә генә авылда яшәсәләр дә, шәһәрдәге яшьтәшләреннән бер генә ким җирләре дә юк.
    196
    0
    1
  • 17 января 2018 в 11:49
    Кар машиналарын тикшерәләр ТРның Дәүләт техник күзәтчелеге идарәсе башка күзәтчелек һәм хокук саклау органнары белән берлектә 2018 елның 15 гыйнварыннан 7 мартка кадәр республика территориясендә “Кар машинасы-2018” профилактик чарасын уздыра башлады.
    133
    0
    1
  • 18 января 2018 в 16:47
    Белдерү 26 гыйнварда 10 сәгатьтә "Родина" мәдәният сарае китапханәсе уку залында Яшел Үзән муниципаль районы авылларында һәм шәһәре мәктәләрендә "Илһам чишмәсе" иҗат берләшмәсендәге шигырьгә гашыйк укытучыларның - барысын да милли-мәдәни үзәкнең киңәйтелгән утырышына чакырабыз.  
    128
    0
    0
  • 18 января 2018 в 11:28
    Чүп яндыру заводы төзелә. Кайда икән? Татарстан Экология министрлыгы сайтында «АГК-2» компаниясе көнкүреш калдыкларын яндыручы заводның Яшел Үзән районында төзелергә мөмкин дип хәбәр ителә.
    122
    0
    0
  • 17 января 2018 в 08:32
    Россиядә иң кирәкле даруларның бәясе арзанайды Бу - әлеге категориягә кергән дару бәяләрен җайга салуда дәүләт сәясәте белән бәйле, дип искәрттеләр РФ Сәламәтлек саклау министрлыгында.
    110
    0
    0
  • 17 января 2018 в 16:41
    100
    0
    0