Яшел Үзән

Исәннәрнең – кадерен, үлгәннәрнең каберен бел

Фани дөньяда кунак кына икәнебезне һәрберебез аңлый. Мәңгелек йорт, мәңгелек тормыш турында күп язылды һәм языла. Кемдер үлгәннән соң тормыш барлыгына ышана, кемдер үлдең дә беттең, дигән фикердә. Ләкин каберстанга барып эләгәсенә беркем дә шикләнми. Яшел Үзән шәһәрендә зиратлар турында сүз күптәннән бара. Бигрәк тә өлкән буын ветераннарыбыз, бакый дөньяга...


Фани дөньяда кунак кына икәнебезне һәрберебез аңлый. Мәңгелек йорт, мәңгелек тормыш турында күп язылды һәм языла. Кемдер үлгәннән соң тормыш барлыгына ышана, кемдер үлдең дә беттең, дигән фикердә.

Ләкин каберстанга барып эләгәсенә беркем дә шикләнми.
Яшел Үзән шәһәрендә зиратлар турында сүз күптәннән бара. Бигрәк тә өлкән буын ветераннарыбыз, бакый дөньяга күчкән туганнарыбызны гүргә иңдерергә урын калмады дип, чаң суга.
Җәмәгать советы утырышларның берсендә Габделхәмит хәзрәт тәкъдиме белән шәһәрдәшләребез яткан зиратларны карап кайтырга кирәк дигән карар кабул ителде һәм Яшел Үзән шәһәренең башкарма комитеты җитәкчесе И.Штин бүлмәсендә җыелышып, сөйләшкәннән соң, шәһәребезнең зиратларын зиярәт кылырга чыгып киттек. Җәмәгать советы вәкилләре: Габделхәмит хәзрәт Зиннәтуллин, Святаслав атакай, Михаил Подгорный, Илдар Габидуллин, «Ритуал» оешмасы җитәкчесе Радик Мостафин, башкарма комитет җитәкчесе урынбасары Ирек Хәмитов Подстанция ягындагы зиратларны әйләнеп чыктык.
Кыскача белешмә:

Безнең шәһәрдә ритуал хезмәтләр күрсәтү, зиратларның территориясе карап, тәртиптә тоту белән «Ритуал» оешмасы шөгыльләнә. Аның җитәкчесе Радик Равил улы Мостафин, элеккеге хәрби кеше, ракета гаскәрләре сафында хезмәт иткән.

Р.Мостафин: Минем әле монда эшли башлавыма өч ел да тулмаган. Шулай да инде хәзер үк кайбер нәтиҗәләр ясый алам. Безнең халыкта зиратта үз-үзеңне тоту культурасын күтәрергә кирәк. Шушы берничә ел эчендә генә дә тәртипсезлек фактларын күп күрергә туры килде. Бигрәк тә бакый дөньяга күчкән туганнарын зиярәт кылырга килгән кешеләрнең әйләнә тирәдәге каберләргә битарафлыгы күңелне рәнҗетә. Артларыннан калган чүпне җыеп бетереп булмый. Яки туганнары каберен чистартып чүп-чарны шунда ук ташлап калдыралар.
«Овощевод» совхозы ягында яңа зиратка җир бүленеп бирелде, хәзерге вакытта документларны тәртипкә китерү белән шөгыльләнәбез. Анда, ышандырып әйтә алам, тәртип бөтенләй икенче төрле булачак. Ә бу зиратта әлегә тәртипкә китерү өстендә эшлисе дә эшлисе. Инде иске зиратның бер өлешен тәртипкә салып киләбез, агачлардан чистартабыз, чүп-чардан арындырабыз.
Габделхәмит хәзрәт: Зират - үлгәннәрне җирләү урыны гына түгел, ул әле безнең кешелеклелегебезне билгели торган, изге урын да. Монда кеше үзен әрвахларга карата хөрмәт белән тотарга тиеш. Эчеп килү, яки тиешенчә киенмәү, тәртипсезлек очраклары булырга, оятсыз сүзләр әйтелергә тиеш түгел.
Мөселманнар янына христиан динендәгеләрне дә күмәләр дигән сүзләр ишетелгәли, бу өлкәдә дә тәртип булдыру зарур, моны каршылыклар килеп чыкмаслык итеп эшләргә кирәк. Аннан үз-үзенә кул салучыларны элек икенче төрлерәк күмгәннәр, гомере бетеп фани дөньяга күчүчеләр белән рәттән салмаганнар. Бу үзенә күрә бер тәрбия чарасы булган, кеше бер вакытта да Ходай биргән гомерен өзәргә тиеш түгел. Мин андый чиккә кадәр барып җитәргә дип әйтмим, шулай да ниндидер чикләүләр турында сүз алып бару кирәк түгел микән дигән уем бар.
Всеволод атакай: Хәзрәт зур проблема күтәрә, бу мәсьәләләрдә без прихожаннар каршында да хисап тотарга тиеш, димәк, безгә рәсми җавап бик кирәк.
Р.Мостафин: Үзегез дә күреп торасыз зиратның менә без басып торган өлешен (иске зират) чистартып бетереп киләбез. Дөрестән дә, монда мөселманнан ерак түгел христианнар да күмелгән. Федераль законга ярашлы рәвештә, урын булган очракта туганнары мәетне үз туганнары яткан кабер янында җирлисе килсә, без аңарга каршы килә алмыйбыз. Менә шуннан бер мөселман кабере янына икенчесе өстәлә, христиан динендә булучылар каберләре янында да шундый ук хәл. Аннан катнаш никахларны да исәпкә алмыйча булмый. Хатыны - ире янына, яки ире хатыны янына ятарга тели. Менә шуннан мондый буталыш килеп чыга да инде. Хәзер без бу юнәлештә эш алып барабыз, мөселманнар аллеясы, яки христиан динендәгеләр аллеясын сакларга тырышабыз.
Аннан, берара, үзләре казып күмүчеләр дә булды. Бу шулай ук тәртипсезлеккә китерде. Төп тамырны кисү аркасында, агачлар ауды, күп каберлекләрнең киртәләре җимерелде. Хәзер каберне безнең хезмәткәрләр казый, ышандырып әйтә алам: алар арасында аракы эчүчеләр юк. Эчкечеләр белән безнең сүз кыска.
Ә үз-үзенә кул салучыларга килгәндә, законда аларга бернинди чикләүләр дә каралмаган. Ул - дөньялыкта калганнар өчен бик якын әрвах. Димәк, туганнары, законга ярашлы рәвештә, кайда теләсә шунда Ислам яки Христиан законнары белән җирли.
М.Подгорный: Монда күбрәк гаммәви мәгълүмат чараларында бу юнәлештә эшне җәелдерү зарур, шәһәр телевидениесен дә читтә калдырырга ярамый. Кешеләр үзләренең бакыйлыкка күчкән туганнарының каберләрен белергә тиеш. Чистартылган кабер янәшәсендә чүп-чар үскән каберләр нәүмиз булып утыралар. Алар да кемнеңдер туганнары бит.
Р.Мостафин: Соңгы вакытта, башка каберләрне күреп, оялып, туганнарының каберләрен чистартучылар күбәя. Аларның кайберләре чардуганнарын яңадан ясый, ташларын яңарта. Агачлардан арындыруны, чүп-чардан чистартуны дәвам итәчәкбез. Соңгы вакытта күмәргә җир юк дип йөрүчеләр күп. Ә мин күмәргә җир бар, дим. Бары тик тәртип кенә кирәк. Бигрәк тә менә бу әйләндереп алынган чардуганнар җирне экономияле файдаланырга мөмкинлек бирми. Аннан туганы янәшәсендә урын алып калучылар күп. Ләкин бу җир дәүләтнеке, аны беркем дә, үлгәч күмелергә дип, приватизацияләмәгән. Шуңа күрә, әгәр дә, кирәк була икән, без ул җирләрне алачакбыз. Шәһәрдәшләребез үпкәләмәсен.
Всеволод атакай: Туганнары баш тарткан, яки танып булмаган мәетләр дә бар бит әле, аларны да җир куенына иңдерергә кирәк.
Р.Мостафин: Без аларны үз хисабыбызга җирлибез, бәлки, алга таба, кремацияләргә мөмкинлекләр булыр. Чөнки ТР Президенты Р.Миңнеханов шактый гына өметле сүзләр әйтте. Әгәр дә була калса, бу безнең өчен тагын бер плюс булачак. Аннан менә бик озак яткан каберлекләр бар. Туганнары килмәсә, ташландык хәлендә булса, без аларның туганнарын эзләп табарга тырышабыз. Инде бернинди дә информация таба алмасак төп аллеядагы урынын бушатып стелага исем-фамилиясен язып, компьютерга кертеп күчереп җирлибез һәм тәрбияләп торабыз.

Зиратның урман ягындагы өлешеннән бөтен коймаларны салдырып киткәннәр. Авыл зиратында мондый ук башбаштаклыклар күзәтелми. Ә менә шәһәрдә бер нәрсәдән дә чирканмаучы, кешелеклелек сыйфатларын югалткан адәм актыклары очраштыргалап тора. Әтисе-әнисе яткан, үзе дә бүген булмаса иртәгә шушы төп йортка киләсе ике аяклы җан иясен кеше дип атарга тел әйләнми.
Шәһәрнең һәм районның мактаулы кешеләре яткан аллеяда да урыннар аз калган. Шулай да чардуганнарны кысып, күчереп буш урыннар чыгара торалар. Яңа машина, катафалк сатып алганнар. Шунда ук каберлекләр өстенә куярга истәлек такталары, ташлар әзерлиләр, венокларга матәм тасмалары язалар.
Зират - безнең тормышыбызның бер өлеше. Анда безнең туганнарыбыз, дусларыбыз ята. Шунда ук тәртипкә китерелгәне, аның янында ук, тәрбияләнмәгән, чардуганнары кыйшайган, нәүмизләнеп, туганнарын көтеп ятучы каберлекләр җитәрлек. Җырдагыча, исәннәрнең - кадерен, үлгәннәрнең каберен белү кирәк. Бу дөньялыкта калганнарның изге бурычы. Аларны догаларыбыздан ташламыйк, мәңгелек йортларны карап, тәрбияләп торыйк.
И.Илгиз

Нравится
Поделиться:
Реклама
Комментарии (0)
  • 22 января 2018 в 08:27
    Татарстанда көн дәвамында көчле кар һәм буран көтелә Көндезге һава температурасы -11 градус булачак.
    21
    0
    0
  • 21 января 2018 в 19:59
    Бүләкләр уйнатылды, йә, җиңүчеләр кем? Подписка бәясе артуга карамастан, быел да безнең белән яңа елга аяк баскан укучыларыбыз арасында бүләкләр уйнаттык. Бу – матур традицияләребезнең берсе. Без инде гади генә район газетасы редакциясе буларак, сезне әллә нинди зур, кыйммәтле призлар белән кызыктыра алмыйбыз. Шулай да, энә дә бүләк, дөя дә диләрме әле, эш аның кыйммәтендә түгел. Шөкер, мул тормышта яшибез, барысы да бар һәм берәүне дә берни белән дә кызыктырып булмый бүгенге көндә. Ә көтмәгәндә бүләк отып кую үзе бер күңелле һәм рәхәт бит ул.
    56
    0
    0
  • 21 января 2018 в 17:40
    Тоташ моңнан гына тора Яшел Үзәнне җырчылар ярата, бер-бер артлы килеп кенә торалар. Берсенең дә хәтерен калдырмый райондашлар – тамашаларга ябырылып килә. Әле бер концертны да калдырмаучы тамашачыларны да беләм мин.
    37
    0
    0
  • 21 января 2018 в 15:56
    Торак йортта ачылган кафедан котылу чарасы бармы? – Мин яши торган йортның беренче катында кафе ачтылар. Коточкыч бит бу! Антисанитариядән фатирларда таракан һәм күселәр пәйда булды. Даими акырынулар, сугышулар. Җәй көне тәрәзәне ачарлык түгел. Нинди дә булса бәйрәмне билгелиләр һәм күпчелек вакытларын урамда уздыралар. Участковый әйтә, җитте, зарланмагыз ди. Ә кафе хуҗасы әйтә, кешеләр ял итәргә килә, ди. Кафе төнге уникегә кадәр эшли. Кичке уннан соң алкогольле эчемлекләр саталар. Властьтагыларның исе дә китми. Гаделлекне каян табарга?
    30
    0
    0
  • 21 января 2018 в 12:43
    Сәламәтлек рецепты: имбир, лимон һәм бал Имбир – 300-350 гр Лимон – 1-2 данә Бал – 150-200 гр
    46
    0
    0
  • 21 января 2018 в 11:06
    Яшел Үзәннең кышкы юллары Шәһәр территориясен тиешле дәрәҗәдә кардан чистарту буенча хакимияткә халыктан моң-зарлар кабул итү кимегән, 2016 елда – 60 булса, 2017 елда 10 мөрәҗәгать алынган. Бу хакта район Башкарма комитеты җитәкчесе Айрат Сәхибуллин дүшәмбе киңәшмәсендә җиткерде. Монда карның азрак явуын исәпкә алыргамы, әллә инде, киресенчә, техниканың вакытында чыгып, нәтиҗәле эшләвенме?
    42
    0
    0
  • 21 января 2018 в 09:48
    Ремонт өчен түләмәсәң, субсидиясез каласың – Мин капиталь ремонт квитанциясе буенча түләмим. Хәзер мине субсидиядән мәхрүм иттеләр. Бу законлымы?
    29
    0
    0
  • 21 января 2018 в 08:24
    Хуҗасыз этләрне ату – иң авыр җинаять? Ә кешеләр... Шушы атна башында Яшел Үзән районы башлыгы белән ТР муниципаль берәмлекләр советы рәисе Әгъзам Гобәйдуллин очрашты.
    46
    0
    1
  • 20 января 2018 в 20:27
    Мулла Иле егете бит ул! Узган елның декабрь ахырында Яшел Үзән шәһәре һәм районының 50 сәләтле укучысы музыка театрының колонналы залында башлык Александр Тыгин белән очрашты. Мондый бәхет республика, бөтенроссия буенча фән олимпиадаларында, иҗади бәйгеләрдә, билгеле спорт ярышларында җиңү яулаган, иҗтимагый тормышта актив катнашкан балаларга елмайды. Башкаларга үрнәк булып торган укучыларның әти-әниләре дә чакырулы иде.
    123
    0
    4
  • 20 января 2018 в 18:40
    «Бакырчымда таңнар ата» Әй, Бакырчым, минем туган җирем, Тирә-якта сиңа тиңнәр юк! Туган авылының чын патриоты, аның әле бик күп гасырлар яшәвен бар булганы белән теләп, киләчәге, язмышы өчен ихлас борчылучы шәхес, бакырчылы Рәйханә Зәйнуллинаның «Бакырчымда таңнар ата» дип тирән мәгънә салынган исем астында 287 битле китабы яңа гына табадан төшеп, дөнья күрде.
    101
    0
    1
  • 20 января 2018 в 16:59
    Рамил Әсхәдуллин: «Әти безнең белән аралашмыйча яшәсә, трагедия булыр иде» Рамил Әсхәдуллин күпләргә Гамил Әсхәдуллинның улы һәм «Мунча ташы» театрында җырлап йөрүче егет буларак таныш. Җырлаудан кала, аранжировка, көйләр язу белән дә шөгыльләнә ул. Мәктәптә укыганда егетнең каратэ белән шөгыльләнәсе килсә, Гамил абый аны оста баянчы итеп күрергә тели.
    60
    0
    0
  • 20 января 2018 в 15:26
    Күңелемдәгесен әйтәм Идел катса да, шатлык китермәде. Авылга барыбер юл кыскармады. Боз кичүе - бер якка 170 сум. Артык кыйммәт. Әйләнгечтән кайтырга туры киләчәк.
    91
    0
    1
  • 20 января 2018 в 14:05
    Аерылышкач та хатынның баласына алимент түләргәме? – Бер хатынга өйләнеп аның баласын уллыкка алырга телим. Аерылыша калсак аның алимент таләп итмәячәге турында өйләнешү килешүендә (брачный контракт) язып буламы? Баласын да, үзен дә минем торакта теркәгән очракта, шулай ук аерылыша-нитә калсак, проблемалар булмасмы икән?
    44
    0
    0
Реклама
  • 23 октября 2017 в 14:24
    Защити себя!
  • Бакырчыда Мәүлид бәйрәме
  • Яшел Үзән пассажир автотранспорт предприятиясендә ничек бәйрәм иттеләр?
  • Авыр атлетлар кабат Яшел Үзәндә
  • Бакырчыда каз өмәсе
  • Яшел Үзән полициясе бәйрәм итте (ФОТОРЕПОРТАЖ)
  • Газовикларның риск зонасына васильеволылар да эләгә
  • Безнең кораблар Гарәп диңгезен иңли башлады
  • Маякта йозлэгэн казый жыелды. Нэрсэ булган???
  • МЕТЕОРда балалар өчен оештырылган ярыш
  • Юныс Сафиуллин белән очрашу кичәсе
  • 22 января 2018 в 09:24
    Яшел Үзән предприятиесе «Россиянең иң яхшы 100 товары җиңүчесе»
    Казан ратушасында ТР Премьер-министры урынбасары Рөстәм Нигъмәтуллин катнашында “Россиянең иң яхшы 100 товары" программасының федераль этабы һәм “Татарстан Республикасының иң яхшы товарлары һәм хезмәтләре” республика конкурсы җиңүчеләрен бүләкләү тантанасы узды. 
    4
    0
    0
  • 1 ноября 2017 в 10:53
    БЕЗ СЕЗНЕ КӨТӘБЕЗ! Белдерүләрегезне 5-67-02 телефоны аша яки Гоголь ур, 23а йортына килеп калдыра аласыз.
  • 19 января 2018 в 10:17
    Яшел Үзән районыннан чыккан батырларны ил белергә тиеш Уважаемые читатели! Скоро наша страна будет отмечать 73-летие Великой Победы над фашистской Германией. На протянувшихся от Северного Ледовитого океана до Черного моря фронтах Великой Отечественной войны наши земляки из дер. Паново проявляли мужество и отвагу. Благодаря рассекреченным в 21 веке архивным документам можно написать о каждом солдате и офицере, участвовавшим в ВОВ. Сегодня сообщаем о героях, чьи подвиги стали нам известны. Они были призваны различными городскими и районными военкоматами Советского Союза, в том числе Нурлатским и Зеленодольским военкоматами ТАССР.
    123
    0
    0
  • 20 января 2018 в 20:27
    Мулла Иле егете бит ул! Узган елның декабрь ахырында Яшел Үзән шәһәре һәм районының 50 сәләтле укучысы музыка театрының колонналы залында башлык Александр Тыгин белән очрашты. Мондый бәхет республика, бөтенроссия буенча фән олимпиадаларында, иҗади бәйгеләрдә, билгеле спорт ярышларында җиңү яулаган, иҗтимагый тормышта актив катнашкан балаларга елмайды. Башкаларга үрнәк булып торган укучыларның әти-әниләре дә чакырулы иде.
    123
    0
    4
  • 19 января 2018 в 14:22
    Иң кайнар яңалыклар Олы Яке мәктәбе укучылары бу көннәрдә тырышып җимлекләр ясый. Алардан мәктәптә күргәзмә оештырылачак. Аннан төрле номинациядә җиңүчеләр ачыкланачак. Җимлекләрне өйләренә алып кайтып элгәннән соң, укучылар күзәтүләрен проект эшендә тәкъдим итәчәк.
    119
    0
    0
  • 19 января 2018 в 12:10
    Редакциябез бүләкләрен кемнәр отты? Подписка бәясе артуга карамастан, быел да безнең белән яңа елга аяк баскан укучыларыбыз арасында бүләкләр уйнаттык. Бу – матур традицияләребезнең берсе.
    102
    0
    0
  • 20 января 2018 в 18:40
    «Бакырчымда таңнар ата» Әй, Бакырчым, минем туган җирем, Тирә-якта сиңа тиңнәр юк! Туган авылының чын патриоты, аның әле бик күп гасырлар яшәвен бар булганы белән теләп, киләчәге, язмышы өчен ихлас борчылучы шәхес, бакырчылы Рәйханә Зәйнуллинаның «Бакырчымда таңнар ата» дип тирән мәгънә салынган исем астында 287 битле китабы яңа гына табадан төшеп, дөнья күрде.
    101
    0
    1
  • 20 января 2018 в 09:52
    Урамда – кыш... Чана, чаңгы шуар чак Спорт белән шөгыльләнү бүген, чынлап та, модада. Элек тә чаңгыда, тимераякта шуа, хоккей уйный идек инде, диярсез. Шулайдыр да, тик бүген авылларда, берсеннән-берсе күреп, сәламәт яшәү рәвеше алып барырга омтылучыларның көннән-көн артуы үзенә бер күңелле. Авылны һич кенә дә кышкы йокыга талган дип әйтеп булмый, җәмәгать. Киресенчә, кичен салада икенче тормыш башлана гына әле.
    95
    0
    0
  • 20 января 2018 в 15:26
    Күңелемдәгесен әйтәм Идел катса да, шатлык китермәде. Авылга барыбер юл кыскармады. Боз кичүе - бер якка 170 сум. Артык кыйммәт. Әйләнгечтән кайтырга туры киләчәк.
    91
    0
    1
  • 19 января 2018 в 19:47
    Яшел Үзәндә татар телен өйрәнергә теләүчеләр шактый җыелган Яшел Үзәндә мәчетләр оештырган татар теле курсларында тел һәм дини, милли, кыйммәтләр турында сөлиячәкбез, - ди Яшел Үзән имам-мөхтәстибе.
    88
    0
    0