Яшел Үзән

Дәрәҗәле шәхес мәчеткә ярдәм итү юлын табар Аллаһы Тәгалә аның үзен дә ярдәменнән ташламас

Мәктәптә укыганда тарих минем иң яраткан фәннәремнең берсе иде һәм мин аның белән, бигрәк тә халкыбызның тирән, катлаулы һәм фаҗигале тарихы белән кызыксынуымны хәзер дә дәвам итәм. Шуңа булса кирәк, бик күптән укыган китапларда китерелгән вакыйгалар, тарихи шәхесләр, саннар хәтердә сакланган. Мәсәлән, мәктәп китабында язылганча, революциягә кадәр укый-яза белүчеләр руслар...

Мәктәптә укыганда тарих минем иң яраткан фәннәремнең берсе иде һәм мин аның белән, бигрәк тә халкыбызның тирән, катлаулы һәм фаҗигале тарихы белән кызыксынуымны хәзер дә дәвам итәм. Шуңа булса кирәк, бик күптән укыган китапларда китерелгән вакыйгалар, тарихи шәхесләр, саннар хәтердә сакланган. Мәсәлән, мәктәп китабында язылганча, революциягә кадәр укый-яза белүчеләр руслар арасында 7 процент булса, татарлар арасында нибары 5 процент саналган. Бала гына булсам да, бу безнең файдага булмаган аерма мине бик авыр төшенкелеккә дучар иткән иде. Күп еллар узгач кына аңлашылды: 5 процент рус грамотасын белүче татарлар тәшкил иткән, ә туган телдә исә безнең бабайлар һәм әбиләр барысы да укый-яза белгәннәр. Моның сәбәбе дә сер түгел - татар авылларында, татарлар торган шәһәрләрдә мәчетләр һәм алар янында мәдрәсәләр , мәктәпләр эшләп килгән һәм шунда балалар белем алган. Ничек итеп безнең бабайлар артта һәм караңгылыкта калган илдә яшәп, үз балаларына белем бирүне шундый югары дәрәҗәгә куя алганнар дигән сорау тууы бер дә гаҗәп түгел. Ләкин безнең халыкның ул заманда аракы эчү, тәмәке тарту, ялкаулык кебек начар гадәтләре булмавын, тырышып эшләвен һәм дингә тартылуын искә төшерсәк, бары да үз урынына килеп баса.

Ул дәвердә татар халкы каршында Аллаһка ышаныргамы-юкмы дигән сорау тормаган һәм мәчет торгызуга да үз өлешен кертү һәр кешенең изге бурычы булып саналган. Шуңа карамастан, бу эштә төп чыгымнар татар сәүдәгәрләре өстендә булган. Казанда һәм башка татарлар торган шәһәрләрдә мәчетләр, мәдрәсәләр, башлангыч һәм урта мәктәпләр алар көче белән төзелгән һәм барлык яктан тәэмин ителгән. Ул гына түгел, татар сәүдәгәрләре ятим, фәкыйрь гарип балалар өчен приютлар ачып, аларны тулысынча тәэмин ителеп торганнар һәм санап бетергесез башка хәйрия эшләрен башкарганнар.

1844 елны Ибраһим һәм Исхак Гобәйдулла улы Юнысовлар төзегән приют 1917 елга кадәр эшләп килгән. Апанаев, Азимов, Галиев, Усманов, Казаков, Борһанов, Сәйдәшев, Хөсәенов һәм башка бик күп фидакарь җанлы шәхесләр дә шуңа охшатып изге эштә үзләренең эзләрен калдырганнар.

Татар халкы Россиядә нинди авыр шартларда яшәвенә карамастан, үзенең гүзәл сыйфатларын югалтмаган. Татар милләтен саклап калуда ислам диненең һәм, шул исәптән, мәчетләрнең иң зур терәк булуы бездә шик тудырмый дип уйлыйм.

Җитмеш елга сузылган кысрыклаулар узып, рөхсәт чыгу белән татар җирләрендә яңадан бер-бер артлы мәчетләр калкып, ярымайлы манаралар балкый башлады.

Үз вакытында Зур Ключи авылы мөселманнары да мәчетле булуга иреште, әмма бу бәхет бик күп көч, тырышлык таләп итте. Бу изге эшне ул вакыттагы авыл Советы рәисе Вәгыйзь Садыйков башлап җибәрә, совхоз директоры Нәгыйм әфәнде Җамалиев үзенең өлешен кертә. Авыл халкы булдыра алганча акча җыя һәм төзелештә катнаша. Оештыру эшләрен Рәсим Билалов, Фәрит Гәрәев һәм Рәфкать Хәмидуллин алып баралар. Аеруча зур ярдәмне бертуган Фәрит һәм Фәнис Галиевлар, бертуган Зөфәр һәм Рафыйкъ Гатауллиннар һәм башка бик күп авылдашлар күрсәтә. Шунысын да әйтеп узарга кирәк, зур ярдәм Раифа монастыреннан килә. Рус егете Станислав Генералов, заманы өчен шактый зур сумма - мең сум акча китерә. Моның алдыннан ул Библия һәм Корьәнне укып чыга һәм Корьән анда зур тәэсир калдыра.

ФӘРИТ ФӘХРУЛЛИН.

Зур Ключи авылы

Язманың тулы варианты тиздән "Яшел Үзән" газетасында басылачак.

Нравится
Поделиться:
Реклама
Комментарии (0)
  • 20 февраля 2018 в 14:48
    Быелгы сайлаудан нинди яңалыклар көтәргә? Үз гомерендә беренче тапкыр әлеге сәяси мөһим вакыйгада катнашучыларга сувенир бүләк итәчәкләр. Сайлауда 18 яше тулган 49 мең яшь татарстанлы катнашырга мөмкин. Аларга ТР Үзәк сайлау комиссиясе рәисе имзалаган чакыру да киләчәк.
    37
    0
    0
  • 20 февраля 2018 в 13:05
    Президент рәхмәте ​​​​​​​Күпьеллык нәтиҗәле хезмәте һәм республикада алкогольле продукциянең сыйфатына дәүләт контролен тәэмин итү  һәм кулланучылар базарында хокук бозуларны кисәтүгә зур өлеш кертүе өчен
    67
    0
    1
  • 20 февраля 2018 в 11:31
    Минтимер Шәймиевнең оныгы Россиянең иң бай хатын-кызлары исемлегендә Татарстанның беренче президенты Минтимер Шәймиевнең оныгы Камилә Шәймиева «Tatler» журналына биргән интервьюсында Forbes версиясе буенча үзенең Россиянең иң бай хатын-кызлары исемлегенә кертелгәнен белгәч, елап җибәрүе турында һәм бабасына оныкларын акча кадерен белергә өйрәткәне өчен рәхмәтле булуы турында сөйләгән. Бу хакта «Вести КАМАЗа»га сылтама белән «Мәйдан журналы» яза.
    115
    0
    0
  • 20 февраля 2018 в 10:03
    Һөнәри осталык бәйгесендә “А.М.Горький исемендәге Яшел Үзән заводы” акционерлык җәмгыятендә “Иң яхшы формовщик” һөнәрни осталык бәйгесе булды.
    42
    0
    0
  • 20 февраля 2018 в 09:02
    2017 елда Татарстанда 17 муниципаль архив ремонтланды Архивларны төзекләндерү мөһим документларның сакланышын тәэмин итә.
    34
    0
    0
  • 20 февраля 2018 в 08:35
    Мактауга лаек Мәгариф һәм балаларны, яшьләрне тәрбияләү өлкәсендә зур уңышларга ирешкәне өчен һәм юбилее уңаеннан
    83
    0
    0
  • 19 февраля 2018 в 19:54
    Миләүшә Сибгатуллина: «Улыбыз бер атна мәктәпкә бармыйча өйдә ятты, каршы килмәдем» «ТНВ» каналында «Манзара» тапшыруын алып барган (хәзер баш мөхәррире – авт.) Миләүшә Сибгатуллинаның ике улы үсә. Кәрим – VI, Хәким – II сыйныфта укый.
    160
    0
    0
  • 19 февраля 2018 в 16:49
    Күршеләрнең җирен алып буламы? – Күршеләрнең җир участокларында биш ел элек йортлары янды. Бакчаларында чүп үләне котыра, хуҗаларының килеп күренгәннәре дә юк. Аларның җирләрен алып миңа бирүләрен дәгъвалый аламмы?
    70
    0
    0
  • 19 февраля 2018 в 15:46
    Ташлама алучыларның акчасы арта 1 февральдән федераль ташлама алучыларга ай саен бирелә торган түләүләр һәм социаль хезмәтләр җыелмасы бәясе артты.
    121
    0
    0
  • 19 февраля 2018 в 14:34
    Традиция дәвам итә Һәр елдагыча, быел да кече шырданлылар якташыбыз, бөек мәгърифәтче Каюм Насыйриның рухына багышлап Коръән мәҗлесе  үткәрде.
    110
    0
    0
  • 19 февраля 2018 в 13:55
    Татарстан халкын кыска эш атнасы көтә Ватанны саклаучылар көнен бәйрәм итүгә бәйле рәвештә, республикада яшәүчеләр 23, 24 һәм 25 февральдә ял итәчәк.
    79
    0
    0
  • 19 февраля 2018 в 12:00
    Афәрин, Андрей! Узган шимбәдә Яшел Үзәннең “Маяк” трассасында үскән чаңгычы Андрей Ларьков чаңгы буенча ирләр эстафетасында  көмеш медаль  яулады.
    77
    0
    0
  • 19 февраля 2018 в 10:30
    Торф төймәләре – замана бакчачыларына хезмәттә Алар көнкүрешкә чагыштырмача күптән түгел килеп керүләренә карамастан, үзләренең өстенлекле сыйфатларын бик тиз исбатлады:
    55
    0
    0
  • 23 октября 2017 в 14:24
    Защити себя!
  • Бакырчыда Мәүлид бәйрәме
  • Яшел Үзән пассажир автотранспорт предприятиясендә ничек бәйрәм иттеләр?
  • Авыр атлетлар кабат Яшел Үзәндә
  • Бакырчыда каз өмәсе
  • Яшел Үзән полициясе бәйрәм итте (ФОТОРЕПОРТАЖ)
  • Газовикларның риск зонасына васильеволылар да эләгә
  • Безнең кораблар Гарәп диңгезен иңли башлады
  • Маякта йозлэгэн казый жыелды. Нэрсэ булган???
  • МЕТЕОРда балалар өчен оештырылган ярыш
  • Юныс Сафиуллин белән очрашу кичәсе
  • 16 февраля 2018 в 10:32
    ТРЕБУЕТСЯ - администратор-кассир 1/2. 1500, соц.пакет, вахта. Деревня Исаково.
  • 6 февраля 2018 в 15:35
    Ачкычлар табылды Столичная 2а йортының бишенче подъезды янында ачкыч табылды⚠
  • 1 ноября 2017 в 10:53
    БЕЗ СЕЗНЕ КӨТӘБЕЗ! Белдерүләрегезне 5-67-02 телефоны аша яки Гоголь ур, 23а йортына килеп калдыра аласыз.
  • 20 февраля 2018 в 16:31
    Яшел Үзән районы укучылары хәрби җыр смотрында Бүген “Авангард” спорт комплексында Ватанны саклаучылар көне уңаеннан традицион хәрби җыр смотры узды.
    233
    0
    0
  • 19 февраля 2018 в 19:54
    Миләүшә Сибгатуллина: «Улыбыз бер атна мәктәпкә бармыйча өйдә ятты, каршы килмәдем» «ТНВ» каналында «Манзара» тапшыруын алып барган (хәзер баш мөхәррире – авт.) Миләүшә Сибгатуллинаның ике улы үсә. Кәрим – VI, Хәким – II сыйныфта укый.
    160
    0
    0
  • 19 февраля 2018 в 15:46
    Ташлама алучыларның акчасы арта 1 февральдән федераль ташлама алучыларга ай саен бирелә торган түләүләр һәм социаль хезмәтләр җыелмасы бәясе артты.
    121
    0
    0
  • 20 февраля 2018 в 11:31
    Минтимер Шәймиевнең оныгы Россиянең иң бай хатын-кызлары исемлегендә Татарстанның беренче президенты Минтимер Шәймиевнең оныгы Камилә Шәймиева «Tatler» журналына биргән интервьюсында Forbes версиясе буенча үзенең Россиянең иң бай хатын-кызлары исемлегенә кертелгәнен белгәч, елап җибәрүе турында һәм бабасына оныкларын акча кадерен белергә өйрәткәне өчен рәхмәтле булуы турында сөйләгән. Бу хакта «Вести КАМАЗа»га сылтама белән «Мәйдан журналы» яза.
    115
    0
    0
  • 19 февраля 2018 в 14:34
    Традиция дәвам итә Һәр елдагыча, быел да кече шырданлылар якташыбыз, бөек мәгърифәтче Каюм Насыйриның рухына багышлап Коръән мәҗлесе  үткәрде.
    110
    0
    0
  • 18 февраля 2018 в 12:03
    Бетне керосин да җиңми, ә тән пешәргә мөмкин Күбебез бетләүне үткән заман калдыгы дип уйлый, әмма чынбарлыкта педикулез дөньяда иң таралган авыруларның берсе. Бөтендөнья Сәламәтлек саклау оешмасы мәгълүматларына караганда, ел саен миллиардлаган кеше бетлеләр белән контактта була, һәр икенче кеше кайчан да булса бу «күңелсезлекне» үзендә татып карый.
    96
    0
    0
  • 19 февраля 2018 в 08:28
    Мунчаның да паспорты булырга тиешме? – Безнең дачада мунча һәм сарай бар. Хәзер һәрбер шундый объектның техник пас­порты булырга тиеш дип, сөйлиләр. Дөресме?
    87
    0
    0
  • 20 февраля 2018 в 08:35
    Мактауга лаек Мәгариф һәм балаларны, яшьләрне тәрбияләү өлкәсендә зур уңышларга ирешкәне өчен һәм юбилее уңаеннан
    83
    0
    0