Яшел Үзән

Дәрәҗәле шәхес мәчеткә ярдәм итү юлын табар Аллаһы Тәгалә аның үзен дә ярдәменнән ташламас

Мәктәптә укыганда тарих минем иң яраткан фәннәремнең берсе иде һәм мин аның белән, бигрәк тә халкыбызның тирән, катлаулы һәм фаҗигале тарихы белән кызыксынуымны хәзер дә дәвам итәм. Шуңа булса кирәк, бик күптән укыган китапларда китерелгән вакыйгалар, тарихи шәхесләр, саннар хәтердә сакланган. Мәсәлән, мәктәп китабында язылганча, революциягә кадәр укый-яза белүчеләр руслар...

Мәктәптә укыганда тарих минем иң яраткан фәннәремнең берсе иде һәм мин аның белән, бигрәк тә халкыбызның тирән, катлаулы һәм фаҗигале тарихы белән кызыксынуымны хәзер дә дәвам итәм. Шуңа булса кирәк, бик күптән укыган китапларда китерелгән вакыйгалар, тарихи шәхесләр, саннар хәтердә сакланган. Мәсәлән, мәктәп китабында язылганча, революциягә кадәр укый-яза белүчеләр руслар арасында 7 процент булса, татарлар арасында нибары 5 процент саналган. Бала гына булсам да, бу безнең файдага булмаган аерма мине бик авыр төшенкелеккә дучар иткән иде. Күп еллар узгач кына аңлашылды: 5 процент рус грамотасын белүче татарлар тәшкил иткән, ә туган телдә исә безнең бабайлар һәм әбиләр барысы да укый-яза белгәннәр. Моның сәбәбе дә сер түгел - татар авылларында, татарлар торган шәһәрләрдә мәчетләр һәм алар янында мәдрәсәләр , мәктәпләр эшләп килгән һәм шунда балалар белем алган. Ничек итеп безнең бабайлар артта һәм караңгылыкта калган илдә яшәп, үз балаларына белем бирүне шундый югары дәрәҗәгә куя алганнар дигән сорау тууы бер дә гаҗәп түгел. Ләкин безнең халыкның ул заманда аракы эчү, тәмәке тарту, ялкаулык кебек начар гадәтләре булмавын, тырышып эшләвен һәм дингә тартылуын искә төшерсәк, бары да үз урынына килеп баса.

Ул дәвердә татар халкы каршында Аллаһка ышаныргамы-юкмы дигән сорау тормаган һәм мәчет торгызуга да үз өлешен кертү һәр кешенең изге бурычы булып саналган. Шуңа карамастан, бу эштә төп чыгымнар татар сәүдәгәрләре өстендә булган. Казанда һәм башка татарлар торган шәһәрләрдә мәчетләр, мәдрәсәләр, башлангыч һәм урта мәктәпләр алар көче белән төзелгән һәм барлык яктан тәэмин ителгән. Ул гына түгел, татар сәүдәгәрләре ятим, фәкыйрь гарип балалар өчен приютлар ачып, аларны тулысынча тәэмин ителеп торганнар һәм санап бетергесез башка хәйрия эшләрен башкарганнар.

1844 елны Ибраһим һәм Исхак Гобәйдулла улы Юнысовлар төзегән приют 1917 елга кадәр эшләп килгән. Апанаев, Азимов, Галиев, Усманов, Казаков, Борһанов, Сәйдәшев, Хөсәенов һәм башка бик күп фидакарь җанлы шәхесләр дә шуңа охшатып изге эштә үзләренең эзләрен калдырганнар.

Татар халкы Россиядә нинди авыр шартларда яшәвенә карамастан, үзенең гүзәл сыйфатларын югалтмаган. Татар милләтен саклап калуда ислам диненең һәм, шул исәптән, мәчетләрнең иң зур терәк булуы бездә шик тудырмый дип уйлыйм.

Җитмеш елга сузылган кысрыклаулар узып, рөхсәт чыгу белән татар җирләрендә яңадан бер-бер артлы мәчетләр калкып, ярымайлы манаралар балкый башлады.

Үз вакытында Зур Ключи авылы мөселманнары да мәчетле булуга иреште, әмма бу бәхет бик күп көч, тырышлык таләп итте. Бу изге эшне ул вакыттагы авыл Советы рәисе Вәгыйзь Садыйков башлап җибәрә, совхоз директоры Нәгыйм әфәнде Җамалиев үзенең өлешен кертә. Авыл халкы булдыра алганча акча җыя һәм төзелештә катнаша. Оештыру эшләрен Рәсим Билалов, Фәрит Гәрәев һәм Рәфкать Хәмидуллин алып баралар. Аеруча зур ярдәмне бертуган Фәрит һәм Фәнис Галиевлар, бертуган Зөфәр һәм Рафыйкъ Гатауллиннар һәм башка бик күп авылдашлар күрсәтә. Шунысын да әйтеп узарга кирәк, зур ярдәм Раифа монастыреннан килә. Рус егете Станислав Генералов, заманы өчен шактый зур сумма - мең сум акча китерә. Моның алдыннан ул Библия һәм Корьәнне укып чыга һәм Корьән анда зур тәэсир калдыра.

ФӘРИТ ФӘХРУЛЛИН.

Зур Ключи авылы

Язманың тулы варианты тиздән "Яшел Үзән" газетасында басылачак.

Нравится
Поделиться:
Реклама
Комментарии (0)
  • 20 мая 2018 - 15:00
    Рөстәм һәм Ләйлә Галиевлар: «Кызлар бездән көлә» Татар эстрадасының тагын бер җырлы гаиләсе, ТМТВ премиясе лауреатлары – Рөстәм һәм Ләйлә Галиевлар зур кызлары Риананың чыгарылыш кичәсенә әзерләнә икән. Юк, шундый зур кызлары бар микән дип аптырамагыз!
    53
    0
    0
  • 20 мая 2018 - 13:14
    Виктор Колотов – футбол йолдызы Якташыбыз футболчы Виктор Колотов спорт карьерасын Юдинода һәм Яшел Үзәндә башлый һәм чын футбол йолдызына әйләнә.
    23
    0
    0
  • 20 мая 2018 - 11:59
    Банк исәп-хисапларыннан урлаулар өчен җәза көчәйтелгән Заман алга барган һәм электрон исәп-хисаплар, банк карталары киң кулланылышка кергән саен, шуларга бәйле хокук бозулар да була. Мошенниклык очраклары да арта.
    23
    0
    0
  • 20 мая 2018 - 10:48
    Күңелемдәгесен әйтәм Олы Ачасырның Татарстан урамында чүп контейнерларын көздән бирле түкмиләр, чүпкә батабыз, зинһар ярдәм итегез!
    63
    0
    0
  • 20 мая 2018 - 09:03
    Шәхси хуҗалыклар үзе өчен мал чалганда ветеринария белешмәсе кирәкми Терлекләр җирлектә махсус булдырылган урыннарда гына суелырга тиеш.
    38
    0
    0
  • 20 мая 2018 - 07:59
    Рәсемнәрдә – милли бизәкләр Яшел Үзән мөселман дөньясы киләчәк буынны тәрбияләү буенча үзеннән зур өлеш кертә. Менә апрель аенда гына шәһәр мәдрәсәсендә Коръән уку бәйгесе булып узса, хәзер район мөхтәсибәте балалар арасында «Милли бизәкләр» рәсем бәйгесе оештырды.
    42
    0
    0
  • 19 мая 2018 - 18:36
    Ачыктан-ачык: Илназ Гариповка әти булырга тәкъдим ясаганнар Популяр җырчы Илназ Гарипов белән соңгы арада әллә нинди хәлләр булып тора. Төрмәдә дә утырып чыкты, концертына памперслар да алып килделәр.
    75
    0
    0
  • 19 мая 2018 - 17:21
    «Хәзер ботымны кисеп бирәм!» дигәч, әнине кочып еладык Миңа 10 яшь. Кояшлы матур җәйге көн. Бөтен кеше бәйрәмгә, Сабан туена әзерләнә. Без, балалар да, матур күлмәкләр, яулыкларны хәзерлибез. Кинәт коточкыч хәбәр – сугыш. Аяз көнне яшен суккандай булды. Аптырау, елау... Менә шуннан башланды мәхшәр.
    82
    0
    1
  • 19 мая 2018 - 15:05
    Рәхмәт хаты Бакырчы авылында туып, хәзерге вакытта шушы авылда яшәүче, кадерле туганым, укытучым Рәхимулла кызы Рәйханә апа Зәйнуллинаның яңа гына табадан төшкән «Мин көзләргә гашыйк» һәм «Бакырчымда таңнар ата» дигән китапларын укып чыктым.
    99
    0
    1
  • 19 мая 2018 - 13:59
    Күчмә Кубок кемнәр кулында? Бөтендөнья бию көне уңаеннан Норлат мәдәният йортында зур бию бәйрәме булды: 23 авыл Күчмә кубокны алу өчен көч сынашты.
    89
    0
    0
  • 19 мая 2018 - 12:44
    Татар Наратлысы яңа һәйкәлле булды Татар Наратлысы авылы халкы быелгы язны, илебез өчен мөһим булган Бөек Җиңү көнен аеруча дулкынланып, шатланып каршы алды.
    50
    0
    0
  • 19 мая 2018 - 10:59
    Җәннәт капкалары ачык, уразада булыйк! Без, ниһаять, мөбарәк һәм рәхмәтле Рамазан аена кердек. Быел Ураза табигатьнең бик матур чорына туры килүе белән үзенчәлекле булыр.
    49
    0
    0
  • 19 мая 2018 - 09:34
    БДИны Идел аръягы мәктәбе укучылары Яшел Үзәндә тапшыра Әле генә башланган иде, уку елы кабат ахырына якынлаша. Димәк, бердәм дәүләт имтиханнарын тапшырырга да күп калмады. Укучылар, укытучылар, әти-әниләр өчен бик дулкынландыргыч һәм җаваплы чор җитә.
    64
    0
    0
Реклама
  • 23 октября 2017 - 14:24
    Защити себя!
  • Тормышыгызда нәрсәләрне үзгәртер идегез?
    Проголосовало 37 человек
  • Яшел Үзән – Җиңү язы һәркем күңеленә яшәү дәрте, рухи көч өсти
  • Мин авылны сайлыйм!
  • «Ашыгырга ярамый, без бит балаларны йөртәбез!»
  • Яшел Үзәндә төрле милләт балалары татар телендә шигырьләр укыды
  • «Дуслар чабышы» Маяк спорт комплексында узды
  • Бакырчыда Мәүлид бәйрәме
  • Яшел Үзән пассажир автотранспорт предприятиясендә ничек бәйрәм иттеләр?
  • Авыр атлетлар кабат Яшел Үзәндә
  • Бакырчыда каз өмәсе
  • Яшел Үзән полициясе бәйрәм итте (ФОТОРЕПОРТАЖ)
  • 8 мая 2018 - 10:44
    Сатам Авылда йорт сатам.
  • 8 мая 2018 - 10:27
    Сатам ЖБИ-кольца, брусчатка заводского производства.
  • 20 марта 2018 - 15:31
    Игътибар! Түбән Урысбага авыл җирлегенә сәркатип кирәк.
  • 18 мая 2018 - 07:21
    "Иң яхшы ишегалды" җәйге фотоконкурс старт ала Үзегезнең өй яны тирәсеннән фотоларыгызны җибәрегез.
    185
    0
    0
  • 19 мая 2018 - 08:02
    ЧӘЧҮ БЫЕЛ АВЫР БАРА Аграр ел, уңыш җыеп алу белән көзен тәмамлана һәм кырларга беренче трактор керерлек булгач, язын кабат башлана.
    181
    0
    0
  • 19 мая 2018 - 15:05
    Рәхмәт хаты Бакырчы авылында туып, хәзерге вакытта шушы авылда яшәүче, кадерле туганым, укытучым Рәхимулла кызы Рәйханә апа Зәйнуллинаның яңа гына табадан төшкән «Мин көзләргә гашыйк» һәм «Бакырчымда таңнар ата» дигән китапларын укып чыктым.
    99
    0
    1
  • 19 мая 2018 - 13:59
    Күчмә Кубок кемнәр кулында? Бөтендөнья бию көне уңаеннан Норлат мәдәният йортында зур бию бәйрәме булды: 23 авыл Күчмә кубокны алу өчен көч сынашты.
    89
    0
    0
  • 19 мая 2018 - 17:21
    «Хәзер ботымны кисеп бирәм!» дигәч, әнине кочып еладык Миңа 10 яшь. Кояшлы матур җәйге көн. Бөтен кеше бәйрәмгә, Сабан туена әзерләнә. Без, балалар да, матур күлмәкләр, яулыкларны хәзерлибез. Кинәт коточкыч хәбәр – сугыш. Аяз көнне яшен суккандай булды. Аптырау, елау... Менә шуннан башланды мәхшәр.
    82
    0
    1
  • 18 мая 2018 - 09:57
    Кан басымын үлчәгәндә җибәрелә торган хаталар   Йөрәк-кан тамырлары авыруларыннан Җир йөзендә бик күп кеше үлә. Һәм кан басымын  даими контрольдә тоткан очракта, үлемне кисәтеп була, диләр табиблар. Әмма тонометр белән кан басымын исәпләгәндә кеше бик күп хата лар җибәрә. Әгәр дә кан басымын дөрес үлчәсәгез, табиблар сезгә бәлки дару  да билгеләмәс. Сезнең игътибарга  Америка  йөрәк ассоциациясенең  (American Heart Association) җиде киңәшен тәкъдим итәбез.
    79
    0
    0
  • 19 мая 2018 - 18:36
    Ачыктан-ачык: Илназ Гариповка әти булырга тәкъдим ясаганнар Популяр җырчы Илназ Гарипов белән соңгы арада әллә нинди хәлләр булып тора. Төрмәдә дә утырып чыкты, концертына памперслар да алып килделәр.
    75
    0
    0
  • 18 мая 2018 - 13:45
    Бер минут эчендә йоклап китү Тиз арада бик нык йокыга талып бул икән. Бу методны үзләштерсәгез, теләсә кайсы ситуациядә йокларга була. Истә калдыру өчен гади формула : ”4-7-8”.
    72
    0
    0
Ночной режим