Яшел Үзән

Укытучым бүләге

Укытучы - мәдәният, белем, яктылык, акыл, матурлык таратучы. (Әминә Фазлуллина). Көтмәгәндә миңа Айдар авылында яшәүче укытучым Әминә Фазлуллинаның «Мин картайдым димәгез...» дигән шигырьләр китабын алып килеп тоттырдылар. Шигырьләр, истәлекләр... Тик беренче чиратта минем игътибарымны алар түгел, китаптагы фотолар җәлеп итте. Менә беренче биттә озын толымлы бик матур кыз рәсеме. Бу...

Укытучы - мәдәният, белем, яктылык, акыл, матурлык таратучы.
(Әминә Фазлуллина).
Көтмәгәндә миңа Айдар авылында яшәүче укытучым Әминә Фазлуллинаның «Мин картайдым димәгез...» дигән шигырьләр китабын алып килеп тоттырдылар. Шигырьләр, истәлекләр... Тик беренче чиратта минем игътибарымны алар түгел, китаптагы фотолар җәлеп итте. Менә беренче биттә озын толымлы бик матур кыз рәсеме. Бу - Әминә апаның безне укыткан вакыттагы фотосы. Алга таба карыйбыз. 1947 елда ире Фәезхан абый белән төшкән рәсемнәре. Фәезхан абыйны ул 4 ел сугыштан көтеп алды. Бу чибәр егетнең сугыштан хат алышкан кызлары да күп булган, ахрысы. Әминә апа белән бергә булгач, «ник тегесен сайламаган, ник монысын алмады» дигән сүзләр китте. Халыкның бәясе бер генә: «Әминәнең сорты бүтән шул!» Тигез мәхәббәтләре хакына аларга шушындый озын гомер биргән дә инде Ходай. Бергә яши башлауларына гына да 67 ел.
Менә Әминә апаның туган нигезе. Ул заманда да шушындый өй салган Кәримҗан абыйның булдыклыгына ничек сокланмыйсың?! Фотолар арасында мине һәм балаларымны иң гаҗәпләндергәне Әминә апаның Күгеш мәктәбе укытучылары белән төшкән рәсеме булды. Шул битне ачуга, балаларым: «Бу бит бездә бар, менә бабай!» - дип сикерешеп тордылар. Әйе, уртада - әтием, мәктәп директоры Әмирханов Ибраһим, аның янәшәсендә завуч Әминә Фазлуллина. Ә Әминә апаның алдында бик матур бала - улы Фиргать. Хәзер ул полковник дәрәҗәсенә иреште, Татарстанның атказанган юристы Фиргать Гәрәев. Рәсемнәрне карый-карый, бөтен туганнар тупланган биткә килеп җиттек. Менә әтиләре Кәримҗан абый. Ул Әрә-Тугайдан безнең имтиханнарга ассистент булып килә иде. Әле хәзер дә, рәсемнән чыгар да, өстәмә сораулар бирә башлар кебек. Кәримҗан абый җитәкләгән мәктәптән нинди укучылар киләләр иде! Без алар белән ярыша-көнләшә укый идек. Акыллы җитәкче, белемле укытучы, тәртиплелек үрнәге.
1957 елда мин әтием белән әниемне үзем эшкә билгеләнгән Киров өлкәсенә алып киттем. Берничә елдан Кәримҗан абыйның вафат булуын ишеттек. Шуны белгәч, әтинең: «Их, күреп калып булмады! Күреп калып булмады шул!» - дип ишекле-түрле йөрүе мәңге үзәгемне өзәр.
Рәсемнәрне караган саен сокланасың. Берсеннән-берсе матурлар. Әминә апаның сеңлесе Мәдинә апа Норлат урта мәктәбендә физика укытучысы иде. Аның куллары белән ясалган күргәзмә-әсбапларны ул киткәч тә, ничә буын укучылар файдаланды. Терелтә алмаслык чирдән бик иртә китеп барды шул. Менә ул моңаеп карап тора. «Ник сез мине коткара алмадыгыз, кешеләр?! Миңа әле яшәргә дә яшәргә иде!» - дип әйтә сыман.
Менә Мансур абый. Ул хәзер сикереп торыр да, гармунын алып, барыбызны да биетә башлар кебек. Бу гаиләдә барысы да гармунчылар. Бары Илдусның гына андый һөнәре барын хәтерләмим. Аның каравы, үткен сүзле, гаҗәп тапкыр. Хәзер торыр да, төртмәле сүзләре белән, мине үрти башлар кебек. Ярыша-ярыша, үртәшә-үртәшә мәсьәләләр чишә идек. Тик мин Әминә апам юлыннан әдәбиятче булып киттем, ә ул гомер буена үзенең төгәл фәненә тугрылыклы булып калды. Күп еллар укыткач, ул вакыттагы «Совет мәктәбе» журналы аша Илдус Әшрәфҗановка атказанган укытучы исеме бирелүен белдем. Әле соңгы елларда гына «Яңа гасыр» телерадиокомпания тапшыруларының берсендә математика белгечләре үзләренең казанышларында Илдусның да өлеше барлыгын әйттеләр. «Ул вакытта министрлыкта Илдус Кәримович эшли иде шул!» - дип горурланып искә алдылар.
Флюра, Диләрәләр бездән яшьрәк бик матур кызлар иде. Ә Ясминә апаның исеме генә ди ни тора! Бакырчы егете Рәхим абыйның: «Кәримҗан кызы Ясминәнең ире мин!» - дип мактануын хәтерлим.
Ә инде төбәгебезне еракларга ишеттергән Илгизәр Фазлуллин турында аерым язма кирәк булыр иде. Мин аңа: «Илгизәр, син башка берни дә язмыйча: «Белегез шуны» җырын гына язган булсаң да, данлыклы шагыйрь булган булыр идең», - дип язганым да булды. Биредә яшәгәндә син безгә кайдан килеп чыктың, дип сораучыларга: «Белегез шуны» җырының авторы Илгизәр Фазлуллин авылыннан мин дип кенә җавап бирәм.
Оныклар, балалар... Җырлыйлар бит: «Сине кемнәр сөймәсен соң, нәселең нинди нәсел!» Альфред Әлмиев әйткәндәй, алма агачыннан ерак төшәмени?!
Ниһаять, китапның төп өлешенә күчәргә дә вакыт җиткәндер. Әминә Фазлуллинаның шигырь тематикасының күпкырлылыгы һәм киңлеге гаҗәпләндерә. Монда узган гомерне барлау да, мәхәббәт тә, яшьлегебезне сагыну да, хәзерге тормышка бәя бирү дә - барысы да бар. Ә үзәктә һаман шул - мәктәп, аның проблемалары. Әминә апа гади укытучы гына түгел иде шул. Гомергә укучы күңелендә эз калдырырлык дәрес бирүләре өстенә никадәр иҗтимагый эшләр башкарды. Ул үзенең төп хезмәтен халык арасында зур эшләр белән үреп бара иде: лекция-докладлар, ата-аналар белән индивидуаль очрашулар, әңгәмәләр, концерт-спектакльләр. Менә болар барысы да шагыйрәнең иҗатында да урын алган. Хәзерге укытучылар мине гафу итсеннәр, тик мин Әминә апалар буыны белән чагыштырсам, хәзергеләрне дәрес бирүчеләр генә дип атыйсым килә. Менә чын укытучы нинди була ул! Әле хәзер дә шигырьләре, язмалары белән халыкка хезмәт итүен дәвам итә. Әминә ападан фатиха алучы яшь парларга да аның үз шигыре, мәктәптәге күренекле даталарны да шигъри юллар аша чагылдыра. Туган ягыбызның матур табигате турындагы шигырьләре балачагыма алып кайтты, иҗаттагы акыллы киңәшләре яшьләрне матур итеп яши белергә, өлкәннәрне узган гомер белән горурланырга өйрәтә.
Хәзерге заманның чире - мәктәпләр ябылу, авыллар бетү безнең якны да читләтеп узмаган икән шул. «Авылыма» шигыре шул проблеманы күтәрә.
Ярый әле авылыбызда
Моңлы азан тавышы бар, - ди ул. Бу уңайдан тагын бер рәсемгә тукталмый булмый. Айдар авылы мәчете. Аны бик матурлаганнар, койма белән әйләндереп алынган. Без үскәндә ул клуб хезмәтен үти иде. Хәзер аңа карап, «гафу ит безне, без синдә җырлап-биеп үстек бит», - диясе килә.
Әминә апа иҗатында хәзерге тормышта безне борчыган тагын бик күп проблемалар чагылыш таба. Телевизордан күрсәтелә торган (гафу итегез, русча язам) срамнарны да фаш итә ул. Шул ук вакытта матурлыкка, инсафлыкка мәдхия дә аның игътибар үзәгендә. Яшьләр үрнәк алсыннар, өлкәннәр юансыннар дип, «Менә шулай яшәгез» дигән кереш сүз белән мин әле үзебездә чыгып килә торган «Дуслык» газетасында Әминә апаның берничә шигырен бастырдым да.
Рәхмәт, остазым, бүләгең өчен, үрнәгең өчен. Озак яшәгез, Әминә апа, Фәезхан абый!
Дамира Әмирханова.
Киров өлкәсе, Нократ Аланы районының Урта Шөн авылы

Теги: 250
Нравится
Поделиться:
Реклама
Комментарии (0)
  • 20 января 2018 в 18:40
    «Бакырчымда таңнар ата» Әй, Бакырчым, минем туган җирем, Тирә-якта сиңа тиңнәр юк! Туган авылының чын патриоты, аның әле бик күп гасырлар яшәвен бар булганы белән теләп, киләчәге, язмышы өчен ихлас борчылучы шәхес, бакырчылы Рәйханә Зәйнуллинаның «Бакырчымда таңнар ата» дип тирән мәгънә салынган исем астында 287 битле китабы яңа гына табадан төшеп, дөнья күрде.
    15
    0
    0
  • 20 января 2018 в 16:59
    Рамил Әсхәдуллин: «Әти безнең белән аралашмыйча яшәсә, трагедия булыр иде» Рамил Әсхәдуллин күпләргә Гамил Әсхәдуллинның улы һәм «Мунча ташы» театрында җырлап йөрүче егет буларак таныш. Җырлаудан кала, аранжировка, көйләр язу белән дә шөгыльләнә ул. Мәктәптә укыганда егетнең каратэ белән шөгыльләнәсе килсә, Гамил абый аны оста баянчы итеп күрергә тели.
    15
    0
    0
  • 20 января 2018 в 15:26
    Күңелемдәгесен әйтәм Идел катса да, шатлык китермәде. Авылга барыбер юл кыскармады. Боз кичүе - бер якка 170 сум. Артык кыйммәт. Әйләнгечтән кайтырга туры киләчәк.
    28
    0
    0
  • 20 января 2018 в 14:05
    Аерылышкач та хатынның баласына алимент түләргәме? – Бер хатынга өйләнеп аның баласын уллыкка алырга телим. Аерылыша калсак аның алимент таләп итмәячәге турында өйләнешү килешүендә (брачный контракт) язып буламы? Баласын да, үзен дә минем торакта теркәгән очракта, шулай ук аерылыша-нитә калсак, проблемалар булмасмы икән?
    13
    0
    0
  • 20 января 2018 в 12:50
    «Яшел Үзән» остаханәсе Кыш – кошларга аеруча авыр ел фасылы. Чөнки нәкъ менә бу вакытта аларга азык табуы авырая. Һәм кошлар безнең ярдәмгә мохтаҗ. Моның өчен әйдәгез җимлекләр ясыйк. Ә аны ясау ысуллары бихисап. Без сезгә иң гадиен тәкъдим итәбез.
    23
    0
    0
  • 20 января 2018 в 11:12
    Сайлауларга бар да әзер 2018 ел сайлауларының кайчан буласы инде һәркемгә мәгълүм – бу 18 март. Шулай ук, 6 елга президентлыкка кемнәрнең кандидат булып торуларын да һәркемнең беләсе килде. 12 гыйнвар төнендә бусы да ачыкланды. Исән-имин, билгеләнгән датаны җиткереп, күңелебезгә хуш килгән ил башлыгын гына сайлыйсы калды.
    29
    0
    0
  • 20 января 2018 в 09:52
    Урамда – кыш... Чана, чаңгы шуар чак Спорт белән шөгыльләнү бүген, чынлап та, модада. Элек тә чаңгыда, тимераякта шуа, хоккей уйный идек инде, диярсез. Шулайдыр да, тик бүген авылларда, берсеннән-берсе күреп, сәламәт яшәү рәвеше алып барырга омтылучыларның көннән-көн артуы үзенә бер күңелле. Авылны һич кенә дә кышкы йокыга талган дип әйтеп булмый, җәмәгать. Киресенчә, кичен салада икенче тормыш башлана гына әле.
    34
    0
    0
  • 20 января 2018 в 08:40
    Дмитрий Рогозин: «Без сезнең эштән канәгать» А.М.Горький исемендәге Яшел Үзән заводында 22160 проектындагы патруль корабле сериясендә алтынчы корабльгә нигез салу тантанасы булды.
    20
    0
    0
  • 19 января 2018 в 19:47
    Яшел Үзәндә татар телен өйрәнергә теләүчеләр шактый җыелган Яшел Үзәндә мәчетләр оештырган татар теле курсларында тел һәм дини, милли, кыйммәтләр турында сөлиячәкбез, - ди Яшел Үзән имам-мөхтәстибе.
    59
    0
    0
  • 19 января 2018 в 16:27
    Татарстанда -25 градуска кадәр суыта Урыны белән бераз кар явачак.
    50
    0
    0
  • 19 января 2018 в 15:32
    Ялганга ышанмагыз! Татарстан Республикасында пенсионерларга Пенсия фондының биш мең сум күләмендә акча түләү белән бәйле мошенниклык очраклары күзәтелгән. Әмма бу хәбәр дөреслеккә туры килми, быел андый өстәмә түләү көтелми.
    61
    0
    0
  • 19 января 2018 в 14:22
    Иң кайнар яңалыклар Олы Яке мәктәбе укучылары бу көннәрдә тырышып җимлекләр ясый. Алардан мәктәптә күргәзмә оештырылачак. Аннан төрле номинациядә җиңүчеләр ачыкланачак. Җимлекләрне өйләренә алып кайтып элгәннән соң, укучылар күзәтүләрен проект эшендә тәкъдим итәчәк.
    86
    0
    0
  • 19 января 2018 в 13:25
    Яшел Үзәндә хач мануга әзерлек Районыбыз күпмилләтле һәм бездә төрле дингә табынучылар үзара дус, тату яши, шөкер. Бер-беребезнең йолаларына, гореф-гадәтләренә хөрмәт белән карыйбыз.
    48
    0
    1
Реклама
  • 23 октября 2017 в 14:24
    Защити себя!
  • Бакырчыда Мәүлид бәйрәме
  • Яшел Үзән пассажир автотранспорт предприятиясендә ничек бәйрәм иттеләр?
  • Авыр атлетлар кабат Яшел Үзәндә
  • Бакырчыда каз өмәсе
  • Яшел Үзән полициясе бәйрәм итте (ФОТОРЕПОРТАЖ)
  • Газовикларның риск зонасына васильеволылар да эләгә
  • Безнең кораблар Гарәп диңгезен иңли башлады
  • Маякта йозлэгэн казый жыелды. Нэрсэ булган???
  • МЕТЕОРда балалар өчен оештырылган ярыш
  • Юныс Сафиуллин белән очрашу кичәсе
  • 19 января 2018 в 10:17
    Яшел Үзән районыннан чыккан батырларны ил белергә тиеш
    Уважаемые читатели! Скоро наша страна будет отмечать 73-летие Великой Победы над фашистской Германией. На протянувшихся от Северного Ледовитого океана до Черного моря фронтах Великой Отечественной войны наши земляки из дер. Паново проявляли мужество и отвагу. Благодаря рассекреченным в 21 веке архивным документам можно написать о каждом солдате и офицере, участвовавшим в ВОВ. Сегодня сообщаем о героях, чьи подвиги стали нам известны. Они были призваны различными городскими и районными военкоматами Советского Союза, в том числе Нурлатским и Зеленодольским военкоматами ТАССР.
    83
    0
    0
  • 1 ноября 2017 в 10:53
    БЕЗ СЕЗНЕ КӨТӘБЕЗ! Белдерүләрегезне 5-67-02 телефоны аша яки Гоголь ур, 23а йортына килеп калдыра аласыз.
  • 18 января 2018 в 14:42
    Дөрләп янган автобус эчендә 52 кеше һәлак булган (ВИДЕО) Фаҗига Казахстанда булган. 52 кеше тереләй янып үлгән, нибары 5 кеше генә чыгып котыла алган.
    212
    0
    0
  • 17 января 2018 в 13:18
    Билгеләнү 2018 елның 9 гыйнварында Яшел Үзән РУЭСы җитәкчесе итеп Шабалдашов Владимир Николаевич билгеләнде.
    196
    0
    0
  • 17 января 2018 в 15:20
    Бәхетле дә инде Бакырчы балалары! (Фото) Чынлап та, бәхетле. Кечкенә генә авылда яшәсәләр дә, шәһәрдәге яшьтәшләреннән бер генә ким җирләре дә юк.
    193
    0
    1
  • 17 января 2018 в 11:49
    Кар машиналарын тикшерәләр ТРның Дәүләт техник күзәтчелеге идарәсе башка күзәтчелек һәм хокук саклау органнары белән берлектә 2018 елның 15 гыйнварыннан 7 мартка кадәр республика территориясендә “Кар машинасы-2018” профилактик чарасын уздыра башлады.
    132
    0
    1
  • 18 января 2018 в 16:47
    Белдерү 26 гыйнварда 10 сәгатьтә "Родина" мәдәният сарае китапханәсе уку залында Яшел Үзән муниципаль районы авылларында һәм шәһәре мәктәләрендә "Илһам чишмәсе" иҗат берләшмәсендәге шигырьгә гашыйк укытучыларның - барысын да милли-мәдәни үзәкнең киңәйтелгән утырышына чакырабыз.  
    124
    0
    0
  • 18 января 2018 в 11:28
    Чүп яндыру заводы төзелә. Кайда икән? Татарстан Экология министрлыгы сайтында «АГК-2» компаниясе көнкүреш калдыкларын яндыручы заводның Яшел Үзән районында төзелергә мөмкин дип хәбәр ителә.
    119
    0
    0
  • 17 января 2018 в 08:32
    Россиядә иң кирәкле даруларның бәясе арзанайды Бу - әлеге категориягә кергән дару бәяләрен җайга салуда дәүләт сәясәте белән бәйле, дип искәрттеләр РФ Сәламәтлек саклау министрлыгында.
    110
    0
    0
  • 17 января 2018 в 16:41
    99
    0
    0