Яшел Үзән

Татарча да яхшы бел...

Бу язмам әлеге дә баягы татар телен белеп тә, татарча сөйләшергә оялучылар турында. Тик алдан ук искәртеп куям: түбәндәге язылачак фикерләр бөтен татар кешесенә дә кагылмый, арада татарча сөйләшергә оялмаган кешеләр бик күп. Сүзем медицина учреждениеләрендә, пенсия фондында, социаль яклау бүлегендә, хокук (юриспруденция) өлкәсендә эшләүчеләр турында. Әгәр мин бу өлкәдә...

Бу язмам әлеге дә баягы татар телен белеп тә, татарча сөйләшергә оялучылар турында. Тик алдан ук искәртеп куям: түбәндәге язылачак фикерләр бөтен татар кешесенә дә кагылмый, арада татарча сөйләшергә оялмаган кешеләр бик күп.
Сүзем медицина учреждениеләрендә, пенсия фондында, социаль яклау бүлегендә, хокук (юриспруденция) өлкәсендә эшләүчеләр турында. Әгәр мин бу өлкәдә эшләүчеләр белән күзгә-күз очрашмаган булсам, бу турыда язып та тормас идем. Бәлки әле чынлап торып газетага язып тору да кирәкмидер, андый кешеләр бит барыбер «Яшел Үзән»не укымый, аңа язылмый да. Мин моны үзем өчен түгел, ә бәлки шушы учреждениеләрдән проблемасын хәл итә алмый кире борылып китүче әби-бабайларны кызганып язам. Мин андыйлар белән үземә кирәклесен сөйләшеп кайта алам. Ә татар карт-карчыкларына татарча аңлатсаң да чакка гына туры килә бит. Гомумән, Яшел Үзәндә бу проблема кабыргасы белән тора. Оялабыз... Татарча сөйләшергә урыс халкыннан оялабыз. Харап итәләр бит алар татарча сөйләшсәң! Даны бөтен Россиягә таралып өлгергән Динә Гариповадан да бер авыз сүзне татарча әйттермәделәр. Хәер, кем белә, бәлки, үзенең әйтәсе килмәгәндер... (Сүз Яшел Үзәндә төп чыршы янында 2013 елны каршылагандагы концерт хакында бара). Ә менә әрмән егете Аршак Алтунян татарча җырларга да, әрмәнчә җырларга да оялмый. Шулай ук грузин кызы Телия дә. Ә Эльмира Кәлимуллина Мәскәүдән дә татарча җырлап кайтты, бөтен Россия урыслары алдында оялып тормады. Рәхмәттән башка нәрсә дип әйтәсең аңа?! Ярар, болары кечерәк рангтагылар. Ә менә беренче Президентыбыз Минтимер Шәймиев, хәзергесе Рөстәм Миңнеханов, Дәүләт Советы рәисе Фәрит Мөхәммәтшин зур трибуналардан татарча сөйләшергә оялмыйлар, русчага кереп китәләр, татарчага күчәләр һәм бик яхшы килеп чыга: бөтенесе аңлый, бер кеше дә сүз әйтми. Минемчә, ике дәүләт теле бертигез югарылыкта булгач, шулай булырга тиеш.
Татар теленең куелышы Казан, Чаллы, Түбән Камада яхшырак. Мәсәлән, Түбән Камада трамвай тукталышларын башта татарча, аннары рус телендә әйтәләр.
Күптән түгел үзебезнең участок табибы Зөфәр Хәялиев юлламасы белән Казанга МКДЦга барырга туры килде. Беренче генә баруым булса да, барып таптым тагын. Кыска гына әйтеп үтәсе килә: чыннан да, бу оешмада тәртип икән, башка медицина учреждениеләре белән чагыштырганда - җир белән күк арасы. Менә шул диагностика бүлегендә япь-яшь шәфкать туташлары, табиблар эшли. Миңа алар белән бик еш аралашырга туры килде. Түшләрендә исем-фамилияләре язып эленгән, шуңа күрә үзебезнең милләт кешесен белеп була. Менә шундыйларга махсус татарча эндәштем, алар исә саф татар телендә җавап бирделәр. «Ничек мондый җирдә татар телендә сөйләшергә оялмыйсыз, күбесе бит русчаны адәм рәтле белмәсә дә сөйләшеп маташа?» - дим. Ә алар миңа көлеп: «Әй абый, нәрсәгә оялып торырга, тагын бер-ике тел белсәк, шул телләрдә дә сөйләшер идек әле!» - диләр. Шушы сүзләреннән соң күңелгә рәхәт булып китте. Менә безнең татар кызлары! «Афәрин, кызлар, гел шулай татарча сөйләшегез!» - дидем.
Югарыда социаль яклау оешмасын телгә алган идем. Кызганычка, биредәге татарлар да русча гына сөйләшергә ярата. Ә менә җитәкчеләре турында бары тик яхшы сүзләр генә әйтәсе килә. Моның сәбәбе дә бар, чөнки Зөһрә Кыямовна, мин җитәкче дип тормый, татар кешесе белән рәхәтләнеп татарча сөйләшә. Шул уңайдан бер вакыйга искә төште.
Моннан 2-3 ел элек аның янында булырга туры килде. Авылдагы ике әбинең сөйләшүе колакка керде. Бу әбиләрнең берсенә 9 айдан бирле рәтләп субсидия килми икән. Әби өч тапкыр Яшел Үзәнгә килеп караган, өчесендә дә «так и должно быть» дип, кире кайтарганнар. Моны ишеткәч, теге әбигә: «Әби, син аның начальникларына приемга кереп кара. Аны бик яхшы кеше дип әйтәләр», - дим. «Әй, миннән буламы инде ул начальник белән сөйләшү!» - ди. «Ярар, телефоннан приемы кайчан икәнлеген белермен дә, икәү Яшел Үзәнгә барып кайтырбыз», - дим. Ярар, прием көнне киттек социаль яклау бүлегенә. Коридорда кеше күп көтеп утыра иде. Без авылдан дигәч, безне чакырып кертте, әбинең хәлләрен сорашты, ни йомыш белән йөрүен белеште. Аннары телефон трубкасын алып, кемнәрнедер үз кабинетына чакыртты. Минут та үтмәде, ноутбукларын күтәреп, бер егет белән кыз килеп керделәр. Җитәкче аларга проблеманы аңлатты, тиз генә хатаны табарга кушты. Ун минуттан проблеманы хәл иттеләр. Шуннан теге кыз: «Әби, бер айдан субсидия нормально килә башлар, тик ай ахырында шалтыратып җибәрегез», - ди. Моны Зөһрә Кыямовна ишетеп алды да: «Әбинең дүрт тапкыр килүе җитмәгәнмени сезгә, тагын шалтыратырга кушасыз. Әнә телефонын алыгыз да, үзегез шалтыратыгыз!» - дип, «өшкереп атты» тегеләрне. Әби миннән җитәкчегә рәхмәт әйтеп шалтыратуымны үтенгән иде, менә, форсаттан файдаланып, әбинең рәхмәтен Зөһрә Кыям кызына җиткерәм.
Минем бу язмам каләм белән дәфтәр бите тырнап утыру гына булып калмасын иде. Бу мәсьәләне барлык җитәкчеләр җыела торган сессиядә тикшерсәләр, авыл халкына файдасы тими калмас.
Фәндияр Гыйльманов.
Югары Урысбага

Теги: 250
Нравится
Поделиться:
Реклама
Комментарии (0)
  • 23 января 2018 в 19:17
    Җиңүчеләр арасында безнекеләр “А.М.Горький исемендәге Яшел Үзән заводы” АҖ 2017 елның “Россиянең иң яхшы 100 товары” программасының федераль этабы һәм “Татарстан республикасының иң яхшы товарлары һәм хезмәтләре” конкурсының төбәк этабында җиңде.
    12
    0
    0
  • 23 января 2018 в 15:50
    Депутат кабул итә 2018 елның 31 гыйнварында 13 сәгатьтә “Бердәм Россия” сәяси партиясенең Яшел Үзән районындагы җирле бүлегендә  Россия Федерациясе Дәүләт Думасы депутаты Ирек Зиннуров халыкны кабул итә.
    33
    0
    0
  • 23 января 2018 в 14:42
    Энә дә – бүләк Мулла Илендә яшәүче  Мансур Насыйбуллин озак еллар Тольяттида гомер итсә дә, район хәлләре белән кызыксынып тору өчен “Яшел Үзән”гә языла.
    62
    0
    1
  • 23 января 2018 в 13:40
    200 һәм 2000 сумлык купюраны кабул итмәгән өчен 50000 штраф түләтәчәкләр 200 һәм 2000 меңлек купюралар, сирәк булса да, халык арасына чыкты. Кайберәүләр, әлегә сирәк күренгән купюраларны интернет аша кыйбаткарак бәягә сатарга тырышалар. Ә кайбер сатучылар, киресенчә, яңа номиналлы акчаны кабул итәргә теләмиләр.
    52
    0
    0
  • 23 января 2018 в 12:06
    Гел хыянәт Яңа ел бәйрәмнәренең озын булуы берәүләрнең кунакка иркенләп йөрер­гә, берәүләргә эшсезлектән эш эзләп йөрү генә. Нигә кирәк шулкадәр ял көне?!
    82
    0
    1
  • 23 января 2018 в 10:42
    Гендиректор Техмаша Владимир Лепин посетил POZIS В рамках рабочего визита в Татарстан компанию POZIS (АО «ПОЗиС»), входящую в Госкорпорацию Ростех, посетила делегация топ-менеджмента концерна «Техмаш» во главе с генеральным директором Владимиром Лепиным. Это первое знакомство руководителя холдинга с зеленодольским заводом.
    43
    0
    0
  • 22 января 2018 в 19:57
    Татарстанда буран өч көн дәвам итәчәк Алдагы өч тәүлектә республика территориясендә урыны белән кар явачак, 23 гыйнвардан 24енә каршы төндә көчле буран көтелә.
    57
    0
    0
  • 22 января 2018 в 18:46
    “Яшел Үзән” бүләк өләшә Газетабызга 2018 елның беренче яртыеллыгына язылучылар арасында бүләкләр уйнатачакбыз дигән идек. Сүзебездә тордык. Җирәбә нәтиҗәсендә билгеләнгән җиңүчеләрнең исемлеген “Яшел Үзән”ебезнең узган җомга санында бастырып та чыгардык.
    89
    0
    0
  • 22 января 2018 в 17:22
    Яшел Үзәндә яшәүчеләрне һәм кибетләрне талаучы тотылды Видеокүзәтү камералары Яшел Үзән эчке эшләр бүлеге оперативникларына серияле талаучыны тоткарларга ярдәм итә.
    84
    0
    0
  • 22 января 2018 в 16:26
    Татарстан синоптиклары буран һәм көчле җил хакында кисәтә Буран вакытында күз күреме 1-2 чакрымга кадәр кими, дип кисәтә синоптиклар.
    66
    0
    0
  • 22 января 2018 в 15:36
    Бәйге тәмамлана Традиция буларак Яшел Үзән районы башлыгы һәм «Яшел Үзән» газетасы призына ел саен үткәрелә торган “Безнең йортта – Яңа ел” дип исемләнгән бәйге игълан иткән идек. Конкурс ахырына якынлаша.
    82
    0
    1
  • 22 января 2018 в 14:40
    Илсөя Завилейская: “ Киләчәктә дә бергә булыйк, хөрмәтле укучыларыбыз!” “Яшел Үзән” бүләкләр өләшә башлады.Ни кызганыч, бүләкләрне лоторея уйнаткан кебек кенә уйнаттык шул, газетага язылучыларның барысына да бүләк алырлык хәлебез юк. Кызганыч, күпчелек шулай аңлаган булып чыкты.
    78
    0
    1
  • 22 января 2018 в 13:32
    Бүгенгә ТНВ каналы тапшырулары вакыты Күпсанлы укучыларыбыз соравы буенча
    72
    0
    0
Реклама
  • 23 октября 2017 в 14:24
    Защити себя!
  • Бакырчыда Мәүлид бәйрәме
  • Яшел Үзән пассажир автотранспорт предприятиясендә ничек бәйрәм иттеләр?
  • Авыр атлетлар кабат Яшел Үзәндә
  • Бакырчыда каз өмәсе
  • Яшел Үзән полициясе бәйрәм итте (ФОТОРЕПОРТАЖ)
  • Газовикларның риск зонасына васильеволылар да эләгә
  • Безнең кораблар Гарәп диңгезен иңли башлады
  • Маякта йозлэгэн казый жыелды. Нэрсэ булган???
  • МЕТЕОРда балалар өчен оештырылган ярыш
  • Юныс Сафиуллин белән очрашу кичәсе
  • 1 ноября 2017 в 10:53
    БЕЗ СЕЗНЕ КӨТӘБЕЗ! Белдерүләрегезне 5-67-02 телефоны аша яки Гоголь ур, 23а йортына килеп калдыра аласыз.
  • 20 января 2018 в 20:27
    Мулла Иле егете бит ул! Узган елның декабрь ахырында Яшел Үзән шәһәре һәм районының 50 сәләтле укучысы музыка театрының колонналы залында башлык Александр Тыгин белән очрашты. Мондый бәхет республика, бөтенроссия буенча фән олимпиадаларында, иҗади бәйгеләрдә, билгеле спорт ярышларында җиңү яулаган, иҗтимагый тормышта актив катнашкан балаларга елмайды. Башкаларга үрнәк булып торган укучыларның әти-әниләре дә чакырулы иде.
    162
    0
    4
  • 22 января 2018 в 11:41
    Фаҗига артыннан фаҗига: биш бала ятим Гаиләдә бу икенче фаҗига – бер ел элек әтиләре ДТПда һәлак була.
    159
    0
    0
  • 20 января 2018 в 18:40
    «Бакырчымда таңнар ата» Әй, Бакырчым, минем туган җирем, Тирә-якта сиңа тиңнәр юк! Туган авылының чын патриоты, аның әле бик күп гасырлар яшәвен бар булганы белән теләп, киләчәге, язмышы өчен ихлас борчылучы шәхес, бакырчылы Рәйханә Зәйнуллинаның «Бакырчымда таңнар ата» дип тирән мәгънә салынган исем астында 287 битле китабы яңа гына табадан төшеп, дөнья күрде.
    140
    0
    1
  • 20 января 2018 в 15:26
    Күңелемдәгесен әйтәм Идел катса да, шатлык китермәде. Авылга барыбер юл кыскармады. Боз кичүе - бер якка 170 сум. Артык кыйммәт. Әйләнгечтән кайтырга туры киләчәк.
    133
    0
    2
  • 21 января 2018 в 17:40
    Тоташ моңнан гына тора Яшел Үзәнне җырчылар ярата, бер-бер артлы килеп кенә торалар. Берсенең дә хәтерен калдырмый райондашлар – тамашаларга ябырылып килә. Әле бер концертны да калдырмаучы тамашачыларны да беләм мин.
    121
    0
    0
  • 20 января 2018 в 09:52
    Урамда – кыш... Чана, чаңгы шуар чак Спорт белән шөгыльләнү бүген, чынлап та, модада. Элек тә чаңгыда, тимераякта шуа, хоккей уйный идек инде, диярсез. Шулайдыр да, тик бүген авылларда, берсеннән-берсе күреп, сәламәт яшәү рәвеше алып барырга омтылучыларның көннән-көн артуы үзенә бер күңелле. Авылны һич кенә дә кышкы йокыга талган дип әйтеп булмый, җәмәгать. Киресенчә, кичен салада икенче тормыш башлана гына әле.
    117
    0
    0
  • 20 января 2018 в 08:40
    Дмитрий Рогозин: «Без сезнең эштән канәгать» А.М.Горький исемендәге Яшел Үзән заводында 22160 проектындагы патруль корабле сериясендә алтынчы корабльгә нигез салу тантанасы булды.
    93
    0
    0
  • 21 января 2018 в 19:59
    Бүләкләр уйнатылды, йә, җиңүчеләр кем? Подписка бәясе артуга карамастан, быел да безнең белән яңа елга аяк баскан укучыларыбыз арасында бүләкләр уйнаттык. Бу – матур традицияләребезнең берсе. Без инде гади генә район газетасы редакциясе буларак, сезне әллә нинди зур, кыйммәтле призлар белән кызыктыра алмыйбыз. Шулай да, энә дә бүләк, дөя дә диләрме әле, эш аның кыйммәтендә түгел. Шөкер, мул тормышта яшибез, барысы да бар һәм берәүне дә берни белән дә кызыктырып булмый бүгенге көндә. Ә көтмәгәндә бүләк отып кую үзе бер күңелле һәм рәхәт бит ул.
    91
    0
    0